Co to jest sztabka London Good Delivery i kto może ją kupić?

Sztabka London Good Delivery to duża sztabka złota zawierająca od 350 do 430 uncji trojańskich czystego kruszcu (około 10,9-13,4 kg) o próbie co najmniej 995,0, wyprodukowana przez rafinerię z listy akredytowanej przez LBMA. Tylko takimi sztabkami rozlicza się transakcje na londyńskim rynku hurtowym. Osoba prywatna może taką sztabkę mieć, ale status Good Delivery zachowuje ona tylko w skarbcach tego rynku.

Czym jest sztabka London Good Delivery?

To sztabka spełniająca standard, który LBMA (London Bullion Market Association, stowarzyszenie londyńskiego rynku metali szlachetnych) ustala dla złota i srebra obracanego hurtowo. Według LBMA przy rozliczeniu kontraktu Loco London, czyli transakcji z dostawą metalu w Londynie, akceptowane są tylko sztabki zgodne z tym standardem.

Standard ma dwie części. Pierwsza to wymagania wobec samej sztabki: masa, próba, wymiary i oznaczenia. Druga to listy rafinerii akredytowanych przez LBMA, czyli producentów, których sztabki rynek przyjmuje. Stowarzyszenie jest właścicielem obu list, osobnej dla złota i dla srebra, i nimi zarządza.

Typowa sztabka złota Good Delivery zawiera około 400 uncji trojańskich, a srebra - około 1000. Xetra-Gold podaje przykład sztabki 400 uncji, która waży 12,4 kg, i zaznacza, że takie sztabki służą głównie do przechowywania, m.in. w rezerwach banków centralnych, funduszach i ETC.

Jakie wymagania musi spełnić sztabka Good Delivery?

Wymagania podaje specyfikacja techniczna w regułach Good Delivery LBMA. Dla złota i srebra inne są wymagania dotyczące masy i próby:

Sztabka złota ma też określone wymiary: górna powierzchnia o długości 250 mm ± 40 mm i szerokości 70 mm ± 15 mm, wysokość 35 mm ± 10 mm. Musi nosić numer seryjny, stempel rafinerii i próbę podaną do czterech cyfr znaczących, a od stycznia 2019 r. także rok i miesiąc produkcji. Masę sztabki zapisuje się w uncjach trojańskich w wielokrotnościach 0,025 uncji, z zaokrągleniem w dół.

Przedział masy wynika ze sposobu produkcji. LBMA wyjaśnia, że sztabki Good Delivery w zdecydowanej większości odlewa się do otwartych form, więc każda ma nieco inną masę i waży się ją osobno. Różnice między sztabką odlewaną a bitą opisuje wpis Czym różni się sztabka złota odlewana od bitej?

LBMA wymienia też powody, dla których skarbiec może odrzucić sztabkę: kształt lub wymiary niezgodne z aktualnymi wymaganiami, zmienione oznaczenia albo porowatość.

Które rafinerie mogą produkować sztabki Good Delivery?

Tylko rafinerie wpisane na listę Good Delivery prowadzoną przez LBMA. Na liście złota jest kilkadziesiąt rafinerii z różnych krajów, a aktualny wykaz z nazwami i datami wpisu stowarzyszenie publikuje na swojej stronie.

LBMA sprawdza rafinerię ubiegającą się o wpis: jej historię działania na rynku, sytuację finansową i zdolność do produkcji sztabek zgodnych ze standardem. Przedstawiciel LBMA wymienia na stronie o standardzie także dwa progi: produkcja co najmniej 10 ton rafinowanego złota albo 50 ton srebra rocznie oraz majątek netto (tangible net worth) nie mniejszy niż 15 mln funtów. Każda rafineria z listy musi stosować program odpowiedzialnego pozyskiwania kruszcu (Responsible Sourcing), a LBMA regularnie kontroluje, czy wszystkie nadal spełniają wymagania.

Na liście złota nie ma rafinerii z Polski, ale na liście srebra jest KGHM Polska Miedź SA z Głogowa, wpisana 17 marca 1995 r. Skąd w Polsce bierze się złoto, opisuje wpis Czy w Polsce wydobywa się złoto?

Co dzieje się ze sztabkami, gdy rafineria wypada z listy?

Sztabki wyprodukowane przed usunięciem rafinerii nadal są Good Delivery, a nowe już nie. Rafineria, która nie spełnia standardów, trafia z listy aktualnej na listę dawnych rafinerii (Former List). Według LBMA sztabki sprzed tego przeniesienia pozostają akceptowane, choć stowarzyszenie zastrzega sobie prawo do wykreślenia ich po odpowiednim czasie od zakończenia produkcji.

Najgłośniejszym przykładem jest decyzja z 7 marca 2022 r. LBMA zawiesiła wtedy z natychmiastowym skutkiem sześć rosyjskich rafinerii złota i srebra. Sztabki, które wyprodukowały od tego dnia, nie są Good Delivery, a wszystkie sprzed 7 marca 2022 r. pozostają akceptowane. Dokąd po tej decyzji trafia rosyjskie złoto, opisuje wpis o rosyjskim złocie płynącym przez Hongkong.

Kto może kupić sztabkę Good Delivery?

Osoba prywatna może mieć taką sztabkę na własność albo udział w niej, ale rynek, na którym obowiązuje status Good Delivery, działa między instytucjami. Według opisu LBMA rafinerie z listy wysyłają sztabki do zatwierdzonych skarbców w Londynie, gdzie przechodzą one swobodnie między uczestnikami rynku.

Status sztabki zależy od tego, gdzie leży. LBMA pisze, że sztabki opuszczające londyńskie skarbce muszą zostać ponownie przyjęte, żeby znów stać się Good Delivery. O przyjęciu decydują zarządcy skarbców ze statusem LBMA Approved Weigher: sztabka jest Good Delivery tylko o tyle, o ile zarządca zgodzi się ją przyjąć, a jeśli nie spełnia wymagań, wraca do rafinerii, która ją wyprodukowała.

Jako inwestor indywidualny masz do takiej sztabki trzy drogi.

Zakup całej sztabki

Cała sztabka to około 400 uncji złota kupionych naraz, czyli więcej niż dwanaście sztabek 1 kg. Jeśli odbierzesz ją do domu albo do skrytki, wypada z łańcucha skarbców rynku londyńskiego, a przy sprzedaży na rynek hurtowy musiałby ją ponownie przyjąć zarządca skarbca.

Udział w sztabce przechowywanej w skarbcu

Część serwisów przechowujących złoto dla klientów indywidualnych trzyma w Londynie wyłącznie sztabki 400 uncji Good Delivery. BullionVault na przykład opisuje saldo klienta jako czystą zawartość złota w tych sztabkach, a kupić można już od 1 grama. Metal na koncie alokowanym jest twoją własnością, a na niealokowanym masz tylko roszczenie wobec instytucji. Różnice między tymi kontami opisuje wpis Czym różni się konto alokowane od niealokowanego?

Odbiór sztabki z ETC

Niektóre ETC na złoto przechowują metal w sztabkach Good Delivery, ale fizyczny odbiór dla inwestora przewiduje tylko część z nich. W Xetra-Gold każda jednostka daje prawo do 1 grama złota. Sztabkę London Good Delivery o próbie 995 możesz tam wybrać dopiero wtedy, gdy żądasz wydania co najmniej 13 400 jednostek. Kroki i koszty odbioru opisuje wpis Jak odebrać fizyczne złoto z ETC?. Kto tworzy i umarza jednostki, wyjaśnia tekst o tym, jak powstają i znikają jednostki ETC na metal.

Czy sztabka Good Delivery jest zwolniona z VAT?

Przy zakupie od firmy w Polsce tak, bo spełnia definicję złota inwestycyjnego. Art. 121 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT obejmuje złoto w postaci sztabek lub płytek o próbie co najmniej 995 tysięcznych, a standard Good Delivery wymaga właśnie próby 995,0 lub wyższej. Zwolnienie z podatku dla dostawy złota inwestycyjnego przewiduje art. 122. Warunki zwolnienia opisuje wpis Czy przy zakupie złota inwestycyjnego płaci się VAT?

Czym sztabka Good Delivery różni się od sztabki z „certyfikatem LBMA”?

Sztabka detaliczna z dopiskiem „LBMA” pochodzi zwykle od rafinerii z listy Good Delivery, ale sama nie ma tego statusu. LBMA pisze wprost, że kilobary, sztabki 100-uncjowe i mniejsze nie są akceptowane na londyńskim rynku hurtowym, choć inne rynki i giełdy mogą je przyjmować.

Standard Good Delivery dotyczy więc tylko dużych sztabek o masie około 400 uncji złota albo 1000 uncji srebra. Przy sztabce 1 g, 100 g czy 1 kg informacja o LBMA mówi o producencie, a nie o niej samej. Szerzej opisuje to wpis Sztabka czy moneta bulionowa: co wybrać na pierwszy zakup złota?