Czy przy zakupie złota inwestycyjnego płaci się VAT?

Złoto inwestycyjne to w rozumieniu ustawy o VAT złoto w postaci sztabek lub płytek o próbie co najmniej 995 tysięcznych oraz złote monety spełniające cztery warunki z art. 121. Przy zakupie od firmy dostawa takiego złota jest zwolniona z VAT na podstawie art. 122. Złoto spoza tej definicji, np. biżuterię, sprzedawca rozlicza na zasadach ogólnych, najczęściej ze stawką podstawową 23%.

Czy przy zakupie złota inwestycyjnego od firmy płaci się VAT?

Nie. Dostawa złota inwestycyjnego jest zwolniona z VAT, więc sprzedawca nie dolicza podatku do ceny sztabki ani monety, która spełnia definicję z ustawy.

Podstawą jest art. 122 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 775, stan prawny na 11 września 2026 r.):

„Zwalnia się od podatku dostawę, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import złota inwestycyjnego (…)”

Dalsza część przepisu obejmuje zwolnieniem także złoto inwestycyjne w formie certyfikatów i na rachunkach złota oraz pożyczki, swapy i kontrakty futures i forward dotyczące takiego złota, co omawia FAQ pod wpisem. O tym, czy konkretna sztabka lub moneta korzysta ze zwolnienia, decyduje definicja złota inwestycyjnego z art. 121.

Czy sprzedawca może zrezygnować ze zwolnienia?

Tak, ale tylko przy sprzedaży innemu podatnikowi. Przy zakupie przez osobę prywatną, która nie prowadzi działalności gospodarczej, zwolnienie z art. 122 ma więc zastosowanie.

Art. 123 ustawy o VAT daje tę możliwość dwóm rodzajom sprzedawców: podatnikowi, który wytwarza złoto inwestycyjne albo przetwarza na nie inne złoto, oraz podatnikowi, który w ramach przedsiębiorstwa dostarcza złoto w celach przemysłowych. Sprzedawca zawiadamia o rezygnacji na piśmie naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca, w którym przestaje stosować zwolnienie.

Co ustawa o VAT uznaje za złoto inwestycyjne?

Złotem inwestycyjnym są sztabki lub płytki o próbie co najmniej 995 tysięcznych, złoto reprezentowane przez papiery wartościowe oraz złote monety spełniające łącznie cztery warunki. Definicja z art. 121 ust. 1 ustawy o VAT brzmi:

„Art. 121. 1. Ilekroć w przepisach niniejszego rozdziału jest mowa o złocie inwestycyjnym, rozumie się przez to:

1) złoto w postaci sztabek lub płytek o próbie co najmniej 995 tysięcznych oraz złoto reprezentowane przez papiery wartościowe;

2) złote monety, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) posiadają próbę co najmniej 900 tysięcznych,

b) zostały wybite po roku 1800,

c) są lub były obowiązującym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia,

d) są sprzedawane po cenie, która nie przekracza o więcej niż 80% wartości rynkowej złota zawartego w monecie.”

Próba to udział czystego złota w stopie, liczony w tysięcznych częściach masy: próba 995 oznacza 995 części złota na 1000. Dla sztabek przepis nie stawia innych warunków niż postać (sztabka lub płytka) i próba co najmniej 995 tysięcznych.

Sztabka i moneta mogą więc korzystać z tego samego zwolnienia. Czym różnią się przy zakupie i odsprzedaży, opisuje wpis Sztabka czy moneta bulionowa: co wybrać na pierwszy zakup złota?.

Kiedy złota moneta jest złotem inwestycyjnym?

Złota moneta jest złotem inwestycyjnym, gdy spełnia łącznie cztery warunki z art. 121 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT albo gdy jest wymieniona w spisie ogłaszanym co roku w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Cztery warunki to:

• Próba co najmniej 900 tysięcznych.
• Data wybicia po roku 1800.
• Środek płatniczy: moneta jest lub była obowiązującym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia.
• Cena nie przekracza o więcej niż 80% wartości rynkowej złota zawartego w monecie.

Jak liczyć limit 80% ponad wartość złota w monecie?

Cena monety może przewyższać wartość rynkową zawartego w niej złota najwyżej o 80%, czyli wynosić najwyżej 180% tej wartości. Omówienia dealerów podają zwykle próg 180%, a ustawa mówi o nadwyżce 80%; oba zapisy oznaczają tę samą granicę.

Przykład na kwotach umownych: złoto zawarte w monecie jest warte 10 000 zł, więc cena do 18 000 zł spełnia warunek z lit. d. Przy cenie 18 500 zł nadwyżka wynosi 85% i moneta spoza spisu UE przestaje być złotem inwestycyjnym.

Co oznacza spis monet w Dzienniku Urzędowym UE?

Moneta wymieniona w spisie spełnia warunki złota inwestycyjnego przez cały rok obowiązywania spisu. Art. 121 ust. 2 i 3 ustawy o VAT brzmią:

„2. Złote monety wymienione w spisie ogłaszanym co roku w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej spełniają warunki określone w ust. 1 pkt 2 przez cały rok obowiązywania spisu.

3. Złotych monet, o których mowa w ust. 1 i 2, nie traktuje się jako przedmiotów kolekcjonerskich o wartości numizmatycznej.”

Spis ważny na 2026 r. opublikowano 14 listopada 2025 r. jako Dz.Urz. UE C/2025/5923. Jego podstawą jest art. 344 ust. 1 pkt 2 dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r., czyli unijnej dyrektywy o VAT, która wprowadza szczególną procedurę dla złota inwestycyjnego.

Moneta spoza spisu nadal może być złotem inwestycyjnym, jeśli spełnia łącznie cztery warunki z ust. 1 pkt 2. Z ust. 3 wynika, że taka moneta jest dla VAT złotem inwestycyjnym, a nie przedmiotem kolekcjonerskim o wartości numizmatycznej.

Kiedy przy zakupie złota płaci się 23% VAT?

Stawka 23% dotyczy złota, które nie spełnia definicji z art. 121, o ile sprzedawca nie rozlicza go w szczególnej procedurze. Zwolnienie z art. 122 obejmuje tylko złoto inwestycyjne, więc pozostałe złoto sprzedawca opodatkowuje na zasadach ogólnych, czyli stawką podstawową.

Stawka podstawowa VAT wynosi 23%. Art. 41 ust. 1 ustawy przewiduje 22%, ale od 1 stycznia 2024 r. przepis przejściowy z art. 146ef utrzymuje 23% do końca okresu, który minister finansów ogłosi obwieszczeniem w Monitorze Polskim.

Ta reguła wynika z zestawienia art. 121, 122 i 146ef, a nie z osobnego przepisu o biżuterii czy złomie. Tabela zestawia typowe przypadki zakupu od firmy:

Dlaczego przy zakupie złota inwestycyjnego sprzedawca prosi o PESEL?

Sprzedawca złota inwestycyjnego musi prowadzić ewidencję z danymi, które pozwalają zidentyfikować nabywcę. Obowiązek wynika z art. 125 ustawy o VAT i dotyczy podatnika dokonującego dostaw złota inwestycyjnego.

Dlatego dealer przy sprzedaży sztabki lub monety spisuje dane kupującego, np. z dokumentu tożsamości albo numer PESEL.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził ten obowiązek w interpretacji indywidualnej z 19 września 2023 r. (sygn. 0111-KDIB3-3.4012.226.2023.2.PJ), czyli w stanowisku wydanym w sprawie konkretnego podatnika. Według tej interpretacji sprzedawca sztabek o próbie od 995 do 999,9 tysięcznych musi prowadzić ewidencję zgodną z art. 125 w związku z art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, z danymi identyfikującymi nabywcę.

Przy skupie złomu złota od osób prywatnych, czyli towaru, który dopiero zostanie przetworzony na złoto inwestycyjne, ten szczególny obowiązek ewidencyjny nie obowiązuje. Według ustawy o VAT prośba o dane przy zakupie złota inwestycyjnego wynika z obowiązku sprzedawcy i nie oznacza, że kupujący płaci VAT.

Czego zwolnienie z VAT przy złocie inwestycyjnym nie obejmuje?

Zwolnienie z art. 122 dotyczy wyłącznie VAT i wyłącznie złota. Nie rozstrzyga podatków należnych przy późniejszej sprzedaży złota ani zasad dla innych metali szlachetnych.

Podatki przy sprzedaży złota i przy transakcjach między osobami prywatnymi opisuje wpis Jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota?. Art. 121 i 122 mówią tylko o złocie, dlatego zasady VAT przy srebrze, platynie i palladzie opisuje wpis Czy od srebra inwestycyjnego płaci się VAT?.