Co to są lewarowane ETP na złoto i dlaczego tracą przy wahaniach ceny?

Lewarowany ETP na złoto to notowany na giełdzie papier, którego cena ma zmieniać się o wielokrotność dziennej zmiany indeksu złota, na przykład trzykrotność. Mnożnik dotyczy jednej sesji i jest odnawiany codziennie, więc po kilku dniach wynik nie jest po prostu trzy razy większy niż ruch ceny złota. Przy wahaniach w obie strony produkt traci wartość, nawet gdy złoto wraca do poziomu wyjściowego.

To produkt złożony z najwyższą klasą ryzyka w dokumencie KID. Dźwignia powiększa straty tak samo jak zyski, więc jeden gwałtowny ruch ceny może zabrać większość wpłaconych pieniędzy, a wynik w złotych zależy dodatkowo od kursu walut. Opis opiera się na dokumentach jednego emitenta, a ich nowsze wersje mogą podawać inne dane.

Czym jest lewarowany ETP na złoto?

Lewarowany ETP na złoto to papier dłużny emitenta, którego wartość liczy się jako wielokrotność dziennej zmiany indeksu powiązanego ze złotem. ETP (exchange traded product) to ogólna nazwa produktów notowanych na giełdzie, do których należą ETF-y, ETC i ETN-y.

Przykładem jest WisdomTree Gold 3x Daily Leveraged (ISIN IE00B8HGT870), emitowany przez irlandzką spółkę WisdomTree Multi Asset Issuer PLC. Według KID to w pełni zabezpieczone ETC, które daje trzykrotność dziennej zmiany indeksu Solactive Gold Commodity Futures SL Index. Gdy indeks zyskuje w ciągu dnia 1%, produkt rośnie o 3%, a przy spadku o 1% traci 3%, nie licząc opłat.

Indeks jest zbudowany z kontraktów terminowych na złoto, a nie z ceny sztabki. Według prospektu posiadacz nie ma prawa do kontraktów ani do metalu, a wypłaty następują wyłącznie w gotówce. Różnicę między ETC zabezpieczonym fizycznie a syntetycznym opisuje wpis czym różni się ETC fizyczne od syntetycznego. Prospekt programu przewiduje też wersje krótkie, które zarabiają na spadku indeksu, oraz mnożniki od −5 do 5.

Papiery z tego programu mogą być dopuszczane do obrotu na giełdach zagranicznych, między innymi w Londynie, Frankfurcie, Mediolanie i Paryżu. Od zwykłego funduszu różnią się celem: ETF na złoto ma odwzorować cenę metalu w dowolnie długim okresie, a lewarowany ETP tylko w ciągu jednej sesji.

Jak działa dzienne odnawianie dźwigni?

Dzienne odnawianie oznacza, że mnożnik stosuje się do zmiany indeksu z każdej sesji osobno, licząc od zamknięcia poprzedniego dnia. Rezultat kilku dni powstaje więc z przemnożenia wyników dziennych, a nie z pomnożenia zmiany z całego okresu przez trzy.

KID WisdomTree Gold 3x Daily Leveraged podaje wprost, że w okresach dłuższych niż jeden dzień zwrot z produktu nie jest równy zwrotowi indeksu pomnożonemu przez 3. Ten sam dokument wskazuje zalecany okres utrzymywania: 1 dzień.

Codzienne przeliczenie ma zapewnić, że po każdej sesji ekspozycja znów wynosi trzykrotność aktualnej wartości papieru. Po zysku jej kwota rośnie, po stracie maleje, a to zmienia sposób, w jaki kolejne dni składają się na wynik.

Dlaczego lewarowany ETP traci, gdy cena złota się waha?

Lewarowany ETP traci przy wahaniach, bo strata liczona jest od wyższej podstawy niż zysk, który ją poprzedził, a mnożnik powiększa tę różnicę. Im większe ruchy w obie strony, tym większy ubytek.

Przykład: indeks stoi na 100, pierwszego dnia rośnie o 10% do 110, drugiego spada o 9,09% i wraca do 100. Produkt 3x pierwszego dnia zyskuje 30% i dochodzi do 130, a drugiego traci 27,27%, czyli schodzi do 94,55. Złoto jest tam, gdzie było, a inwestor ma o 5,45% mniej.

Przeliczenia pomijają opłaty i inne koszty. Pokazują, że przy małych wahaniach ubytek jest niewielki, a przy dużych i częstych rośnie szybko. Prospekt programu ujmuje to tak: w okresie dłuższym niż jeden dzień kwota należna posiadaczowi spadnie, jeśli wynik indeksu jest płaski, czyli bliski zeru. Dodaje też, że rozbieżność wobec trzykrotności zmiany indeksu jest tym bardziej niekorzystna, im dłużej papier jest trzymany.

Ten sam mechanizm opisała amerykańska organizacja nadzorująca domy maklerskie FINRA na przykładzie funduszy z dźwignią dzienną. Od 1 grudnia 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. indeks Russell 1000 Financial Services zyskał około 8%, a fundusz dający trzykrotność jego dziennej zmiany stracił 53%.

Kiedy dzienne odnawianie działa na korzyść?

Dzienne odnawianie powiększa wynik ponad prostą trzykrotność wtedy, gdy indeks przez kilka sesji z rzędu porusza się w jednym kierunku bez dużych wahań. W tabeli wyżej pięć wzrostów po 1% daje produktowi 15,93%, a nie 15,30%.

Przy spadkach w jednym kierunku efekt jest odwrotny do intuicji: pięć spadków po 1% kosztuje produkt 14,13% zamiast 14,70%, bo każda kolejna strata liczona jest od mniejszej kwoty. Ubytek nadal jest jednak niemal trzykrotnie większy niż spadek złota. Z wyprzedzeniem nie wiadomo, czy kolejne dni przyniosą trend, czy wahania, więc wynik po dłuższym okresie jest trudny do przewidzenia.

Co się dzieje przy gwałtownym ruchu ceny w ciągu jednej sesji?

Przy mnożniku 3 spadek indeksu o 33,3% w ciągu jednej sesji wyzerowałby papier, dlatego emitent stosuje śróddzienne przeliczenie (w prospekcie „Restrike Event”). Gdy indeks spadnie o więcej niż ustalony próg, wartość produktu przelicza się w trakcie dnia, żeby ograniczyć ryzyko spadku o 100%.

Według prospektu przeliczenie odbywa się po najgorszym poziomie indeksu w ciągu 15 minut od zdarzenia i utrwala poniesione do tego momentu straty. Jeśli notowania później odbiją, posiadacz odrobi mniej, niż odrobiłby bez przeliczenia. Prospekt zastrzega też, że przy dalszym gwałtownym spadku cena po przeliczeniu może być bliska zera.

Skrajny ruch może też zakończyć się przymusowym wykupem całej serii. Prospekt podaje przykłady z rynku ropy: 9 marca 2020 r. przymusowo wykupiono WisdomTree WTI Crude Oil 3x Daily Leveraged i WisdomTree Brent Crude Oil 3x Daily Leveraged. Kwota wypłacona posiadaczom była odpowiednio o 90,73% i 84,86% niższa od ceny papieru z piątku 6 marca.

Jakie koszty i ryzyka podaje KID lewarowanego ETP na złoto?

KID WisdomTree Gold 3x Daily Leveraged z 7 listopada 2025 r. przypisuje produktowi klasę ryzyka 7 w skali od 1 do 7, czyli najwyższą. Wskaźnik zakłada trzymanie papieru przez 1 dzień, a dokument ostrzega, że przy dłuższym okresie faktyczne ryzyko może być znacznie wyższe. Sposób liczenia tej klasy opisuje wpis dokument KID i wskaźnik ryzyka SRI.

Te same dokumenty wymieniają kilka innych ryzyk i kosztów:

• Koszty roczne. Opłata za zarządzanie wynosi rocznie 0,99% wartości inwestycji, a szacowane koszty transakcyjne 2,88%. Emitent nie pobiera opłat za wejście i wyjście przy obrocie na giełdzie, ale może je pobrać pośrednik.
• Kontrakty terminowe. Indeks oparty na kontraktach futures zmienia się inaczej niż cena złota z powodu ich rolowania. Prospekt zaznacza, że wpływ contango na wynik jest przy dźwigni powiększony, a samo zjawisko opisuje wpis contango i backwardation na rynku złota.
• Waluta. Przy rozliczeniu w innej walucie niż waluta produktu wynik zależy od kursu wymiany, a KID zaznacza, że tego ryzyka wskaźnik nie uwzględnia.
• Emitent. Papier jest zobowiązaniem emitenta, a KID nie przewiduje systemu rekompensat dla inwestorów. Skutki problemów emitenta dla posiadaczy ETC opisuje wpis co się dzieje z ETC na złoto, gdy emitent zbankrutuje.
• Wcześniejsze zakończenie. Emitent może jednostronnie zakończyć produkt, a przy zdarzeniach przymusowego wykupu z bardzo krótkim wyprzedzeniem.

KID zaczyna się od zdania, że produkt „nie jest prosty i może być trudny do zrozumienia”. Przy instrumentach złożonych dom maklerski przed przyjęciem zlecenia sprawdza wiedzę i doświadczenie klienta; mechanizm tej oceny opisuje wpis na czym polega test adekwatności.

Czym lewarowany ETP różni się od CFD i certyfikatu Turbo?

Wszystkie trzy produkty dają dźwignię, ale każdy liczy ją inaczej. Lewarowany ETP odnawia stały mnożnik co sesję, a strata ogranicza się do wpłaconej kwoty.

CFD na złoto jest umową z brokerem na różnicę cen, w której dźwignia wynika z depozytu zabezpieczającego, a pozycja może zostać zamknięta po spadku środków na rachunku. Certyfikat Turbo z GPW ma poziom finansowania i barierę, po której dotknięciu wygasa, bez codziennego odnawiania mnożnika; opisuje go wpis jak działają certyfikaty na złoto i srebro na GPW.