Jak działają certyfikaty na złoto i srebro na GPW?

Certyfikat na złoto lub srebro notowany na GPW to papier dłużny emitowany przez bank; jego wartość wylicza się z ceny metalu według wzoru z warunków emisji. Nie stoi za nim metal w skarbcu, tylko zobowiązanie banku. Na warszawskiej giełdzie działają dwa rodzaje takich papierów: tracker, który odwzorowuje cenę metalu bez dźwigni, i Turbo, z dźwignią oraz barierą kończącą inwestycję.

Na certyfikacie można stracić cały zainwestowany kapitał. Dzieje się tak, gdy cena dotknie bariery w Turbo, a przy obu rodzajach także wtedy, gdy emitent stanie się niewypłacalny albo organ nadzoru umorzy jego zobowiązania w ramach przymusowej restrukturyzacji banku. Wynik w złotych zależy też od kursu dolara, w którym notowane są metale.

Kto emituje certyfikaty na złoto i srebro notowane na GPW?

Według pliku notowań GPW z 29 września 2026 certyfikaty na złoto i srebro wystawiało dwóch aktywnych emitentów: Raiffeisen Bank International (RBI) i ING Bank N.V. Łącznie notowano 186 serii Turbo na te metale oraz dwa trackery.

• ING Bank N.V. - 139 serii Turbo long i short na złoto i srebro.
• Raiffeisen Bank International - 44 serie Turbo na kontrakty terminowe na złoto i srebro oraz dwa trackery: RCLGOLDAOPEN na złoto i RCLSILVAOPEN na srebro. Na liście są też trzy starsze serie Turbo wyemitowane przez Raiffeisen Centrobank, w dniu odczytu bez transakcji.

O obrót dba animator, czyli podmiot, który według GPW „gwarantuje płynność tych instrumentów poprzez ciągłe składanie zleceń kupna i sprzedaży”. Sesja GPW trwa przy tym krócej niż handel samym metalem, co ma znaczenie dla bariery w Turbo.

Czym certyfikat na złoto różni się od ETC na złoto?

Certyfikat nie jest zabezpieczony metalem, a ETC jest. Oba papiery są instrumentami dłużnymi, ale za ETC stoją sztabki w skarbcu depozytariusza, a za certyfikatem wyłącznie zobowiązanie banku, który go wyemitował.

RBI opisuje swoje certyfikaty jako „instrumenty finansowe (obligacje strukturyzowane) emitowane przez bank na podstawie Prospektu Podstawowego oraz odpowiednich Warunków Końcowych” i dodaje, że „inwestor ponosi ryzyko emitenta - RBI w tym ryzyko wdrożenia procedury bail in”. Bail-in oznacza umorzenie lub zamianę zobowiązań banku przez organ przymusowej restrukturyzacji; dla RBI podstawą jest austriacka ustawa BaSAG.

ETC notowany na GPW i jego konstrukcję opisuje wpis Czym ETF na złoto różni się od fizycznego złota?

Jak działa certyfikat tracker na złoto lub srebro?

Tracker odwzorowuje cenę metalu w relacji jeden do jednego, pomniejszoną o opłatę roczną. Na GPW notowane są dwa takie certyfikaty RBI, oba od 12 lipca 2021 i bez terminu wykupu.

Mnożnik określa, jaką część ceny uncji odzwierciedla jeden certyfikat. Według karty produktu opłatę potrąca się proporcjonalnie każdego dnia, a mnożnik obu trackerów zmniejszył się od emisji. Cenę uncji podaje się w dolarach, a certyfikat notowany jest w złotych bez zabezpieczenia walutowego, więc na wynik wpływa także kurs USD/PLN. Karta produktu zaznacza, że przy różnych walutach instrumentu bazowego i certyfikatu może wystąpić odchylenie.

Tracker na złoto kosztował 29 września 2026 około 1 537 zł przy LBMA Gold Price PM równej 4 174,47 USD za uncję, a tracker na srebro około 224 zł przy 61,40 USD za uncję srebra. Ceny zmieniają się z każdą sesją, a aktualne podają GPW i emitent.

Jak działa certyfikat Turbo na złoto lub srebro?

Certyfikat Turbo daje dźwignię: niewielka kwota odzwierciedla zmianę ceny większej ilości metalu, bo resztę finansuje emitent. Wersja long zyskuje na wzroście ceny, a short na jej spadku.

Mechanizm opiera się na trzech parametrach z warunków emisji:

• Poziom finansowania. To część inwestycji, której według RBI emitent „niejako udziela inwestorowi” jako pożyczki. Jej koszt nie jest pobierany osobno, tylko zmienia poziom finansowania, przeliczany przez emitenta codziennie.
• Bariera. To poziom ceny, po którego dotknięciu certyfikat wygasa. W wersji long leży poniżej bieżącej ceny metalu i z czasem nieznacznie rośnie razem z poziomem finansowania, a w short jest powyżej niej.
• Dźwignia. RBI podaje wzór: cena instrumentu bazowego × mnożnik / cena certyfikatu. Im bliżej bariery jest cena w chwili zakupu, tym wyższa dźwignia.

Przykład z karty ING z 29 września 2026: certyfikat Long na Gold 1 800 (INTLGLD11726) miał poziom finansowania 1 750,6157 USD, barierę 1 800 USD i dźwignię 1,72 przy cenie złota 4 176,36 USD. Bariera leżała 56,90% poniżej bieżącej ceny, a koszt finansowania wynosił 7,43% w skali roku. Seria z barierą położoną bliżej ceny ma wyższą dźwignię, ale też łatwiej wygasa.

Co się dzieje, gdy cena metalu dotknie bariery?

Certyfikat Turbo wygasa automatycznie i nie wraca do notowań, nawet jeśli cena metalu potem odbije. Inwestor otrzymuje wartość rezydualną, którą RBI definiuje jako różnicę między barierą a poziomem finansowania; przy gwałtownym ruchu ceny może ona być niewielka.

Według RBI „wielkość straty inwestora ograniczona jest do wysokości zainwestowanego kapitału”, więc na certyfikacie Turbo nie powstaje dług wobec emitenta. Emitent zaznacza też, że certyfikat może wygasnąć (knock-out) w godzinach handlu instrumentem bazowym, a te są dłuższe niż sesja GPW. Cena może więc dotknąć bariery w nocy, kiedy certyfikatu nie da się sprzedać na giełdzie.

Na jakiej cenie złota opierają się certyfikaty z GPW?

To zależy od serii. Trackery RBI opierają się na cenie referencyjnej LBMA, ustalanej w Londynie dla metalu fizycznego, a serie Turbo RBI, według pliku notowań GPW, na kontraktach terminowych na złoto i srebro.

Kontrakt terminowy ma datę wygaśnięcia, więc emitent zamienia go wcześniej na kolejny; nazywa się to rolowaniem. Jeśli nowy kontrakt jest droższy (sytuacja nazywana contango), udział certyfikatu w cenie metalu spada. RBI podaje przykład: gdy kontrakt po 30 USD zostaje zamieniony na kontrakt po 33 USD, mnożnik maleje z 1 do 0,909. Notowania kontraktu mogą się przy tym różnić od ceny spot, a czynniki kształtujące samą cenę metalu opisuje wpis Od czego zależy cena złota?

Jak rozlicza się podatek od zysku z certyfikatu?

Zysk ze sprzedaży certyfikatu rozliczasz według stawki 19% (art. 30b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT) w zeznaniu PIT-38, na podstawie informacji PIT-8C od domu maklerskiego. Certyfikat jest bowiem papierem wartościowym w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi; przepis ten obejmuje zbywalne papiery inkorporujące prawa wynikające z zaciągnięcia długu, wyemitowane także na podstawie prawa obcego.

Tak samo rozlicza się tracker, Turbo i ETC. Certyfikat kupujesz bez VAT, który przy fizycznym srebrze wynosi 23%; zestawia to wpis Czym ETF na srebro różni się od fizycznego srebra?