Czy złotą biżuterię z zagranicy można sprzedać w Polsce bez cechowania?

Złotą biżuterię kupioną za granicą można sprzedawać w Polsce bez polskiej cechy probierczej, jeśli spełnia warunek z art. 4 Prawa probierczego: ma wspólny znak kontrolny CCM, cechę z państwa UE, EFTA (strony umowy o EOG) albo Turcji lub świadectwo badania. Decyduje cecha na wyrobie, a nie kraj zakupu. Biżuteria z Dubaju, Tajlandii czy USA bez takiej cechy wymaga przed obrotem badania w okręgowym urzędzie probierczym, chyba że zachodzi wyjątek z art. 6. Stan prawny na 3 października 2026 r.

Kiedy biżuteria z zagranicy nie wymaga polskiej cechy?

Zagraniczny wyrób nie potrzebuje polskiej cechy, gdy spełnia choć jeden z warunków art. 4 Prawa probierczego, który brzmi:

„Art. 4. Wyroby z metali szlachetnych mogą być, z zastrzeżeniem art. 6, wprowadzane do obrotu i być przedmiotem obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełniają co najmniej 1 z następujących warunków: 1) są oznaczone: a) polskimi cechami probierczymi, b) cechami probierczymi, których obowiązek uznawania wynika z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, c) cechami probierczymi, na podstawie których dopuszczono wyroby z metali szlachetnych do obrotu w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub w Republice Turcji; 2) posiadają świadectwo badania.”

Litera b obejmuje przede wszystkim cechę CCM z konwencji wiedeńskiej o kontroli i cechowaniu wyrobów z metali szlachetnych, a litera c cechy z UE, EFTA i Turcji. Ustawa zwalnia z tego obowiązku także biżuterię, w której część ze stopu złota waży mniej niż 1 gram, oraz wyroby dawnego pochodzenia (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2). Wygląd CCM i polskiej cechy opisuje wpis jak odczytać cechę probierczą na złotej biżuterii.

Z jakich krajów cecha na biżuterii jest uznawana w Polsce?

Polska uznaje cechy z UE, EFTA (stron umowy o EOG) i Turcji oraz znak CCM nadawany przez strony konwencji wiedeńskiej, także spoza Unii. Art. 4 nie wymienia cech z pozostałych krajów, więc same nie wystarczają. Na przykładzie dwóch popularnych kierunków różnicę pokazuje wpis o tym, czym różni się złoto z Dubaju od złota z Turcji.

Konwencja ma 22 państwa-strony. Polska należy do niej od 22 listopada 2005 r., a ostatnie przystąpiły Włochy, w których weszła w życie 15 grudnia 2023 r. Według serwisu konwencji CCM uznają też dobrowolnie niektóre państwa spoza niej, m.in. Zjednoczone Emiraty Arabskie. Takie uznanie działa jednak w jedną stronę: Emiraty przyjmują wyroby z CCM, ale Polska nie uznaje przez to tamtejszych cech. Jak rozpoznać i rozumieć samą cechę CCM, wyjaśnia wpis co oznacza cecha konwencyjna CCM na biżuterii z zagranicy.

Czy biżuteria z Niemiec albo Włoch zawsze ma uznaną cechę?

Nie zawsze, bo litera c wymaga cechy, na podstawie której wyrób dopuszczono do obrotu, a nie samego pochodzenia z UE. Według dyrektor Okręgowego Urzędu Probierczego w Warszawie, która udzieliła wywiadu miesięcznikowi „Polski Jubiler”, część państw UE nie miała niezależnej instytucji probierczej, a we Włoszech wyroby wprowadzał do obrotu sam wytwórca na podstawie własnej deklaracji.

Dyrektor mówiła też, że „Biżuteria z Włoch, Niemiec, Luksemburga, Grecji oraz wszystkich krajów spoza Unii Europejskiej musi zostać zbadana i ocechowana w Polsce”, chyba że po drodze trafiła do urzędu probierczego innego państwa członkowskiego i ma jego cechę. Rozmowa nie ma daty, ale pochodzi sprzed przystąpienia Włoch do konwencji wiedeńskiej (dyrektor mówi, że ten kraj nie ma jeszcze znaku uznawanego w Polsce). Dziś włoska biżuteria z CCM spełnia więc warunek z litery b.

Czy biżuterię z Wielkiej Brytanii uznaje się w Polsce po brexicie?

Brytyjską biżuterię z cechą CCM uznaje się w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej, bo Wielka Brytania jest stroną konwencji wiedeńskiej od 1 czerwca 1976 r. Zwykła brytyjska cecha bez CCM nie pochodzi już z państwa członkowskiego UE, a Sheffield Assay Office podaje, że nowe wyroby eksportowane do Unii potrzebują znaku, który uznają jej państwa członkowskie.

Brexit działa też w drugą stronę. Według tego samego urzędu od 1 stycznia 2021 r. Wielka Brytania (z wyjątkiem rynku Irlandii Północnej) przestała uznawać równoważne cechy z UE, a CCM nadal jest tam uznawana. Prawo probiercze nie rozstrzyga wprost statusu wyrobów ocechowanych w Wielkiej Brytanii przed 2021 r., gdy należała ona do UE. Pewną podstawą jest więc CCM albo badanie w polskim urzędzie.

Czy osoba prywatna może sprzedać biżuterię z zagranicy bez cechy?

Ustawa nie zawiera wyłączenia dla osób prywatnych, ale też nie rozstrzyga wprost, czy jednorazowa sprzedaż własnej biżuterii jest „obrotem” w jej rozumieniu. Według art. 3 pkt 5 obrót to „każdorazowe udostępnienie wprowadzonego do obrotu wyrobu z metalu szlachetnego w celu jego używania lub sprzedaży”. Art. 45 przewiduje z kolei grzywnę dla każdego, kto „wbrew przepisom art. 4 wprowadza do obrotu wyroby z metali szlachetnych lub dokonuje obrotu nimi”, a orzeka się o niej w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 48).

Urzędy probiercze kontrolują działalność gospodarczą przedsiębiorców (art. 38), a dyrektor warszawskiego urzędu mówiła w cytowanej rozmowie, że sankcje „na ogół dotyczą podmiotów, które prowadzą obrót detaliczny i zostały poddane kontroli”. Ta sama niejasność dotyczy starej biżuterii; opisuje ją wpis czy stara biżuteria musi mieć cechę probierczą.

Sprzedaż do skupu wygląda inaczej. Według źródeł branżowych skupy przyjmują także wyroby bez cech i wyceniają je według zmierzonej próby i masy. Art. 6 ust. 1 pkt 8 wyłącza spod art. 4 surowce, półfabrykaty i złom, ale ustawa nie określa, kiedy biżuteria jest złomem. Stawki za gram złota niższych prób zestawia wpis ile płaci skup za gram złota próby 585 i 333.

Jak zbadać biżuterię z zagranicy w urzędzie probierczym?

Biżuterię zgłasza się do okręgowego urzędu probierczego, który bada jej próbę, a potem oznacza ją polską cechą albo wydaje świadectwo badania. Według urzędu w Warszawie świadectwo to dokument, który „zastępuje w obrocie cechy probiercze”.

1. Zgłoszenie. Osoba prywatna okazuje przy zgłoszeniu i odbiorze ważny dokument tożsamości ze zdjęciem, zwykle dowód osobisty albo paszport.
2. Badanie. Pojedyncze wyroby używane urząd bada metodą przybliżoną na kamieniu probierczym, a gdy to nie wystarcza, za zgodą zgłaszającego jedną z metod analitycznych.
3. Opłata. Urząd pobiera ją przy przyjęciu wyrobu do badania, za każdy rozpoczęty gram (art. 36 ust. 3). Według cennika warszawskiego urzędu, obowiązującego od 22 września 2012 r., badanie wyrobu ze złota, który nie jest nowo wytworzonym wyrobem zgłoszonym przez wytwórcę lub podmiot wprowadzający do obrotu, kosztuje 3,63 zł za gram (§ 3 załącznika do rozporządzenia). Stawki mogą się zmienić, a tę właściwą dla danego wyrobu urząd potwierdza przy zgłoszeniu.

Urząd nie ocenia natomiast, czy zagraniczna cecha jest prawdziwa: opinie o autentyczności wydaje wyłącznie dla cech krajowych. Należności przywozowe opisuje wpis ile wynosi cło i VAT przy przywozie złota spoza UE, a obowiązek zgłoszenia na granicy omawia wpis czy przewożąc złoto przez granicę trzeba je zgłosić.