Co oznacza cecha konwencyjna CCM na biżuterii z zagranicy?

Cecha konwencyjna CCM (Common Control Mark, po polsku Wspólna Cecha Kontroli) to znak w kształcie wagi szalkowej. Nadaje go urząd probierczy państwa należącego do Konwencji o kontroli i cechowaniu wyrobów z metali szlachetnych, podpisanej w Wiedniu w 1972 roku. CCM potwierdza, że urząd zbadał wyrób i że zawiera on co najmniej oznaczoną ilość metalu szlachetnego. Polska jest stroną konwencji, więc biżuteria z prawdziwą cechą CCM może być u nas sprzedawana bez ponownego badania.

Czym jest cecha konwencyjna CCM?

CCM to wspólny znak probierczy wszystkich państw konwencji wiedeńskiej. Załączniki do konwencji opisują go jako „znak zgodności wskazujący na to, że wyrób z metalu szlachetnego przeszedł kontrolę zgodnie z wymaganiami niniejszej konwencji”.

Konwencja weszła w życie w 1975 roku, a w stosunku do Polski 22 listopada 2005 r. (Dz.U. 2007 nr 46 poz. 298). Wykaz państw-stron prowadzi sekretariat konwencji; Włochy, jedno z państw, które przystąpiły później, są nią związane od 15 grudnia 2023 r. Listę państw i sposób, w jaki Polska uznaje cechy z różnych krajów, zestawia wpis o złotej biżuterii z zagranicy bez polskiego cechowania.

CCM nadają wyłącznie urzędy probiercze wyznaczone przez państwa-strony (art. 5 konwencji). Sekretariat konwencji opisuje CCM jako pierwszy międzynarodowy znak probierczy, akceptowany we wszystkich państwach-stronach.

Jak wygląda CCM i jak odczytać z niej metal?

CCM ma postać białej wagi szalkowej na liniowanym tle w czarnej obwódce. Załączniki do konwencji (Dz.U. 2020 poz. 297, ust. 5.5) przewidują dwa rodzaje tego znaku, które różnią się obwódką i tym, czy w środku jest liczba próby.

W rodzaju 1 kształt obwódki wskazuje metal, a liczba w środku wagi podaje próbę w częściach na tysiąc. Załącznik stanowi, że taka cecha „jest otoczona obwódką wskazującą na rodzaj metalu szlachetnego i zawiera liczbę zapisaną cyframi arabskimi”:

• złoto: dwa koła obok siebie, zachodzące jedno na drugie, na przykład z liczbą 750,
• srebro: poziomy prostokąt ze ściętymi rogami, na przykład z liczbą 925,
• platyna: poziomy romb, na przykład z liczbą 950,
• pallad: tarcza z płaską górą i łukowatym dołem, na przykład z liczbą 500.

W rodzaju 2 obwódka ma zawsze kształt ośmiokąta, a w środku jest sama waga, bez liczby. Taka cecha jest wyłącznie znakiem zgodności, więc próbę i metal podają umieszczone obok niej osobne oznaczenia. Rodzaj 2 wprowadziły załączniki zmienione w Sztokholmie, które obowiązują od 1 stycznia 2019 r.

Jakie znaki muszą stać obok CCM?

CCM nigdy nie występuje sama. Według Technical Decisions Stałego Komitetu konwencji rodzajowi 1 towarzyszą dwa znaki: zarejestrowany znak odpowiedzialności, czyli wytwórcy lub importera, oraz znak urzędu probierczego, który zbadał wyrób.

Rodzaj 2 wymaga czterech znaków towarzyszących: znaku odpowiedzialności, znaku urzędu probierczego, liczby próby zapisanej cyframi arabskimi oraz symbolu chemicznego albo tarczy wskazującej metal. Znak urzędu, próbę i metal wolno połączyć w jedno oznaczenie.

Według załącznika II wszystkie te znaki razem mają informować, kto wyprodukował lub zaimportował wyrób, kto go skontrolował, jaką ma próbę i z jakiego metalu jest wykonany. Załącznik dodaje, że „w miarę możliwości wszelkie znaki będą umieszczane w bezpośrednim wzajemnym sąsiedztwie”. Polską cechę z głową rycerza i znak imienny wytwórcy omawia wpis o tym, jak czytać cechy probiercze na biżuterii.

Jakie próby może mieć CCM?

Według sekretariatu konwencji CCM rodzaju 1 na złocie występuje z próbami 999, 916, 750, 585 i 375. Z kolei we wszystkich państwach-stronach prawnie uznawanych jest pięć prób: platyna 950, złoto 750 i 585 oraz srebro 925 i 800.

Lista prób CCM nie pokrywa się z polską, bo art. 24 ust. 1 Prawa probierczego przewiduje dla złota próby 0,999, 0,960, 0,750, 0,585, 0,500, 0,375 i 0,333.

Wyrób ze złota próby 333 nie dostanie CCM, bo konwencja nie obejmuje wyrobów poniżej 375. Zasady skupu wyrobów z najczęstszymi polskimi próbami opisuje wpis o skupie złota próby 585 i 333. Nie znaleźliśmy stanowiska polskich urzędów probierczych w sprawie biżuterii z CCM o próbie 916, której nie ma na liście z art. 24.

Konwencja wyklucza tolerancję ujemną. Załączniki stanowią: „Tolerancja ujemna w stosunku do określonych prób umieszczonych na wyrobie jest niedopuszczalna”, a art. 24 ust. 3 Prawa probierczego mówi to samo o polskich wyrobach.

Czy biżuteria z CCM może być sprzedawana w Polsce bez polskiej cechy?

Tak. Art. 4 pkt 1 lit. b Prawa probierczego dopuszcza do obrotu wyroby oznaczone „cechami probierczymi, których obowiązek uznawania wynika z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych”, a konwencja wiedeńska jest taką umową. Ustawa nie używa przy tym nazwy CCM.

Konwencja zabrania też ponownego badania wyrobu. Art. 1 ust. 2 stanowi, że państwo importujące „nie będzie wymagało dalszego badania ani cechowania”, z wyjątkiem testów kontrolnych z art. 6, które nie mogą nadmiernie zakłócać importu i sprzedaży.

CCM traci znaczenie, gdy znaki na wyrobie zmieniono lub zatarto po ocechowaniu, bo art. 3 ust. 2 konwencji odbiera wtedy wyrobowi opisane wyżej korzyści.

Czy CCM gwarantuje, że złoto jest prawdziwe?

Prawdziwa CCM potwierdza próbę, ale sam znak można podrobić. Art. 8 konwencji zobowiązuje państwa-strony do wprowadzenia kar „za fałszerstwa i nadużywanie Wspólnej Cechy Kontroli”, co pokazuje, że twórcy konwencji liczyli się z takim ryzykiem.

W Polsce organy nadzoru mogą zabezpieczyć wyrób, gdy „autentyczność cech probierczych albo świadectw badania budzi wątpliwości”, i skierować go do okręgowego urzędu probierczego na ekspertyzę (art. 37 Prawa probierczego). Domowe i laboratoryjne metody weryfikacji opisuje wpis o tym, jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe.