Czy przekazanie złota w ramach wyrównania dorobków jest opodatkowane?

Przekazanie złota w ramach wyrównania dorobków nie podlega podatkowi dochodowemu, bo art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT wyłącza takie przychody z zakresu tej ustawy. Umowy o wyrównanie nie ma też w katalogach ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ani ustawy o podatku od spadków i darowizn. Nie znaleźliśmy interpretacji ani wyroku, które dotyczyłyby wprost złota w takim rozliczeniu. Podatek może się natomiast pojawić przy późniejszej sprzedaży sztabek lub monet.

Na czym polega przekazanie złota w ramach wyrównania dorobków?

Wyrównanie dorobków to rozliczenie małżonków, którzy w umowie majątkowej wybrali rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Po ustaniu rozdzielności małżonek, którego dorobek jest mniejszy, „może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa” (art. 51⁴ § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Przeniesienie prawa oznacza, że zamiast pieniędzy małżonek może przekazać drugiemu na przykład część swoich sztabek. Dorobkiem każdego z małżonków jest „wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej” (art. 51³ § 1 kro), a oblicza się go „według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia” (art. 51³ § 3 kro). Przy złocie liczy się więc cena kruszcu z dnia rozliczenia, a nie z dnia zakupu.

Sposób i wysokość wyrównania małżonkowie ustalają sami, a w razie braku porozumienia „rozstrzyga sąd” (art. 51⁴ § 3 kro). Po śmierci jednego z małżonków wyrównanie następuje między jego spadkobiercami a małżonkiem pozostałym przy życiu (art. 51⁵ § 1 kro). Jak ten ustrój działa przy złocie i jak liczy się dorobki, opisuje wpis o tym, jak intercyza wpływa na złoto.

Czy otrzymanie złota z wyrównania dorobków jest przychodem w PIT?

Nie. Art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do „przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej oraz przychodów z tytułu wyrównania dorobków po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonków lub śmierci jednego z nich”.

Chodzi o wyłączenie z zakresu ustawy, a nie o zwolnienie z podatku, dlatego małżonek, który otrzymuje sztabki, nie wykazuje przychodu w zeznaniu i nie musi szukać zwolnienia w art. 21 ustawy o PIT.

Czy małżonek, który oddaje złoto, płaci PIT jak przy sprzedaży?

Przepis wyłącza z ustawy przychody z tytułu wyrównania dorobków bez względu na to, czy wyrównanie następuje przez zapłatę, czy przez przeniesienie prawa. Według brzmienia ustawy przekazanie sztabek w wykonaniu roszczenia z art. 51⁴ kro nie jest więc odpłatnym zbyciem, od którego płaci się PIT, gdy następuje przed upływem pół roku od zakupu.

Ten wniosek wynika z tekstu ustawy, a nie z rozstrzygnięcia organu w sprawie złota, bo interpretacji KIS ani wyroku sądu administracyjnego o przekazaniu rzeczy ruchomej w wyrównaniu dorobków nie znaleźliśmy.

Organy podatkowe czytają art. 2 ust. 1 pkt 5 dokładnie. W interpretacji z 27 lutego 2026 r. (0114-KDIP3-2.4011.1122.2025.2.BM) Dyrektor KIS uznał, że przy podziale majątku wyłączenie chroni tylko majątek wspólny. Przeniesienie na żonę mieszkania z majątku odrębnego męża w zamian za przejęcie kredytu, przed upływem pięciu lat od nabycia mieszkania, organ uznał za odpłatne zbycie opodatkowane PIT. Sprawa dotyczyła podziału majątku, a nie wyrównania dorobków, ale pokazuje, że nazwa umowy nie wystarcza: urząd ocenia, co faktycznie i na jakiej podstawie zostaje przekazane.

Gdy przy przekazaniu złota wątpliwości budzi tytuł rozliczenia, każdy z małżonków może wystąpić o interpretację indywidualną dla własnej sprawy.

Czy przy wyrównaniu dorobków płaci się PCC albo podatek od darowizn?

Ustawy nie przewidują żadnego z tych podatków dla umowy o wyrównanie dorobków. Art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności, w tym sprzedaż, zamianę, pożyczkę, dożywocie oraz dział spadku i zniesienie współwłasności w części spłat lub dopłat, ale nie wymienia wyrównania dorobków ani podziału majątku małżonków.

KIS potwierdził zamknięty charakter tego katalogu w interpretacji z 30 września 2024 r. (0111-KDIB2-2.4014.176.2024.2.PB): uznał, że podział majątku między małżonkami nie został w nim wymieniony jako czynność podlegająca PCC. PCC pojawia się natomiast, gdy strony zamiast wyrównania zawrą umowę sprzedaży lub zamiany albo zniosą współwłasność ze spłatą.

Podatek od spadków i darowizn obejmuje nabycie z tytułów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy, między innymi z dziedziczenia, darowizny, zasiedzenia i zachowku. Wyrównania dorobków w tym katalogu nie ma, a samo roszczenie o nie wynika z ustawy, nie z woli darczyńcy. Brak podatku od darowizn to wniosek z katalogu, bo urzędowego stanowiska w tej sprawie nie znaleźliśmy. Darowiznę złota między małżonkami, która jest osobną czynnością, opisuje wpis o tym, czy darowizna złota między małżonkami wymaga zgłoszenia.

Kiedy pojawia się podatek przy sprzedaży złota z wyrównania dorobków?

Podatek może pojawić się dopiero wtedy, gdy małżonek sprzeda otrzymane złoto przed upływem pół roku od jego nabycia. Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT uznaje za źródło przychodu odpłatne zbycie „innych rzeczy” przed upływem pół roku, „licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie”.

Ustawa nie rozstrzyga, co jest nabyciem przy złocie otrzymanym w wyrównaniu dorobków: dzień przeniesienia własności na małżonka czy dzień zakupu przez drugiego małżonka. Przepisy o dacie nabycia po spadku i po ustaniu wspólności (art. 10 ust. 5 i 6) dotyczą tylko nieruchomości i praw z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c. Podobnie art. 22 ust. 6c-6e, które określają koszt nabycia przy sprzedaży, nie obejmują innych rzeczy, w tym złota.

Przy sprzedaży sztabek z wyrównania wkrótce po ich otrzymaniu nie wiadomo więc z góry, od kiedy liczyć pół roku i jaki koszt odjąć od przychodu. Tę niepewność usuwa interpretacja indywidualna. Znika ona też przy sprzedaży po upływie pół roku od przeniesienia własności, bo wtedy żaden z możliwych sposobów liczenia terminu nie prowadzi już do podatku. Zasady liczenia terminu i podatku przy zwykłej sprzedaży opisuje wpis o tym, jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota, a podatek przy podziale złota po rozwodzie - wpis o złocie przy rozwodzie.