Czy darowizna złota między małżonkami wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego?

Darowizna złota między małżonkami jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn, ale zgłoszenia do urzędu skarbowego wymaga tylko w jednej sytuacji. Formularz SD-Z2 trzeba złożyć w ciągu 6 miesięcy, gdy umowy nie zawarto w formie aktu notarialnego, a wartość złota przekracza kwotę wolną grupy I. Do tej wartości dolicza się inne nabycia od współmałżonka z roku darowizny i 5 lat wcześniej. Poniżej tego progu albo przy akcie notarialnym obowiązku zgłoszenia nie ma.

Wpis opisuje stan prawny na 6 października 2026 r. Ogólne zasady opodatkowania podarowanego złota, w tym grupy podatkowe, skalę i wycenę, omawia wpis czy od złota ze spadku lub darowizny płaci się podatek.

Kiedy darowizna złota od męża lub żony nie wymaga zgłoszenia?

Zgłoszenie nie jest wymagane, gdy łączna wartość darowizn od współmałżonka z roku darowizny i 5 poprzednich lat nie przekracza kwoty wolnej grupy I albo gdy umowę zawarto w formie aktu notarialnego. Małżonek należy do kręgu osób zwolnionych z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a ust. 4 tego artykułu wyłącza w tych dwóch przypadkach obowiązek zgłoszenia:

„4. Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

1. wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub
2. nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.”

(art. 4a ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn)

Kwota z art. 9 ust. 1 pkt 1 to kwota wolna grupy I. W tekście jednolitym ustawy z 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 478) wynosi 36 120 zł. Kwoty wolne i skale bywają zmieniane, więc przed darowizną o wartości bliskiej progowi aktualną kwotę sprawdza się w bieżącym tekście ustawy.

Art. 4a ust. 1 pkt 1 uzależnia zwolnienie od zgłoszenia „z zastrzeżeniem ust. 2 i 4”. Z brzmienia przepisu wynika, że w przypadkach z ust. 4 brak zgłoszenia nie odbiera małżonkowi zwolnienia, bo taki obowiązek w ogóle nie powstaje.

Drugi przypadek, czyli akt notarialny, przy złocie zdarza się rzadko. Sztabka i moneta to rzeczy ruchome, a umowa darowizny zawarta bez aktu notarialnego „staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione” (art. 890 § 1 kodeksu cywilnego). Aby umowa była ważna, wystarczy więc wydać złoto obdarowanemu, a forma aktu notarialnego zależy wyłącznie od woli stron.

Jak liczy się próg z ostatnich 5 lat?

Do wartości ostatniej darowizny dolicza się wartość wszystkiego, co obdarowany otrzymał od tego samego małżonka w roku tej darowizny i w 5 latach poprzedzających ten rok. Obowiązek zgłoszenia ocenia się więc dla sumy, a nie dla pojedynczej sztabki. Tak samo sumuje się wartości przy ustalaniu kwoty wolnej (art. 9 ust. 2).

Poniższy przykład opiera się na kwotach umownych i progu 36 120 zł. Małżonkowie mają rozdzielność majątkową, a mąż przekazuje żonie złoto ze swojego majątku:

Do sumy wchodzą wszystkie nabycia od tego samego małżonka, nie tylko złoto. Przy rozdzielności majątkowej darowizna pieniężna od współmałżonka z tego okresu podnosi sumę tak samo jak sztabka.

W jakim terminie i na jakim formularzu zgłasza się darowiznę złota od małżonka?

Gdy obowiązek zgłoszenia istnieje, obdarowany małżonek składa formularz SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy darowiźnie bez aktu notarialnego jest to dzień wydania złota, bo art. 6 ust. 1 pkt 4 wiąże powstanie obowiązku, „w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy”, z chwilą „spełnienia przyrzeczonego świadczenia”.

SD-Z2 to „zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych”. Nie jest to zeznanie podatkowe SD-3, które składa się przy darowiźnie opodatkowanej. Według opisu usługi na gov.pl:

• Kto: obdarowany małżonek, bo obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy (art. 5).
• Gdzie: przy darowiźnie bez nieruchomości urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego.
• Jak: elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy (podpis danymi autoryzującymi lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym) albo na papierowym formularzu z podatki.gov.pl, osobiście lub pocztą.
• Ile formularzy: osobny formularz dla każdego otrzymanego majątku.

W zgłoszeniu podaje się między innymi rodzaj nabytych rzeczy i ich wartość rynkową (art. 4a ust. 5). Sposób wyceny złota na dzień powstania obowiązku podatkowego opisuje wpis ogólny o złocie ze spadku lub darowizny.

Czy przekazanie złota z majątku wspólnego współmałżonkowi to darowizna?

To zależy od tego, z którego majątku pochodzi złoto i do którego trafia. Przepisy podatkowe nie rozstrzygają wprost przypadku złota przy wspólności majątkowej, a interpretacje omawiające podobne sytuacje dotyczą pieniędzy.

Złoto z majątku osobistego albo należące do małżonka przy rozdzielności majątkowej jest własnością tylko jednego z nich. Jego bezpłatne przekazanie drugiemu odpowiada definicji darowizny z art. 888 § 1 kodeksu cywilnego: darczyńca „zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”. Otrzymane złoto wchodzi do majątku osobistego obdarowanego, bo trafiają tam przedmioty nabyte przez darowiznę, „chyba że (...) darczyńca inaczej postanowił” (art. 33 pkt 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Obowiązują więc zasady zgłoszenia opisane wyżej.

Złoto, które pozostaje w majątku wspólnym, należy do obojga małżonków (art. 31 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), więc samo przekazanie go jednemu z nich nie zmienia właściciela. W odniesieniu do przelewów między małżonkami we wspólności majątkowej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał w interpretacji z 13 stycznia 2026 r. (sygn. 0111-KDIB2-2.4015.190.2025.1.MM), że nie dochodzi do darowizny, bo „nie wystąpił element nieodpłatnego przysporzenia kosztem majątku drugiego małżonka”. Ta interpretacja dotyczy pieniędzy i wiąże tylko wnioskodawcę.

Przesunięcie złota z majątku wspólnego do osobistego jednego z małżonków jest dopuszczalne bez zmiany ustroju majątkowego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 19 października 2018 r. (sygn. III CZP 45/18) wskazał, że wspólność ustawowa „nie pozbawia ich jednak zdolności do dokonywania rozporządzeń poszczególnymi przedmiotami należącymi do ich majątku wspólnego na korzyść ich majątków osobistych”. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie określa, czy takie przesunięcie jest nabyciem całego złota, czy tylko części, a nie znaleźliśmy interpretacji ani wyroku, które dotyczyłyby kruszcu w tej sytuacji. Przy wartości bliskiej progowi pewność co do obowiązku zgłoszenia daje interpretacja indywidualna.

Inną drogą do rozdzielenia majątku jest umowa majątkowa w formie aktu notarialnego (art. 47 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), której skutki dla złota opisuje wpis jak intercyza wpływa na złoto. Zgodę współmałżonka na podarowanie wspólnego kruszcu innym osobom, na przykład dzieciom, omawia wpis czy małżonek może sprzedać złoto z majątku wspólnego bez zgody drugiego.

Co grozi za niezgłoszenie darowizny złota od małżonka w terminie?

Po upływie 6 miesięcy małżonek traci zwolnienie, a darowizna podlega opodatkowaniu na zasadach grupy I (art. 4a ust. 3), czyli z kwotą wolną i skalą 3, 5 i 7 %. Dotyczy to tylko darowizn, przy których obowiązek zgłoszenia istniał, a więc powyżej progu i bez aktu notarialnego.

Po utracie zwolnienia obdarowany składa zeznanie SD-3. Art. 17a ust. 1a daje na to „miesiąc od dnia upływu tego terminu”, czyli od końca 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie. Gdy obdarowany złoży wniosek o przywrócenie terminu, miesiąc biegnie od dnia, w którym postanowienie odmowne stało się ostateczne.

Termin na zgłoszenie przywraca się na wniosek, jeżeli obdarowany uprawdopodobni, że uchybił mu bez swojej winy (art. 4c ust. 1). Kwoty skali i całą procedurę opisuje wpis o podatku od złota ze spadku lub darowizny.

Samo spóźnione zgłoszenie nie oznacza stawki 20 %. Art. 15 ust. 4 przewiduje ją dla darowizny, na którą podatnik powołał się dopiero przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego albo kontroli, jeżeli należny podatek nie został zapłacony.

Jakie pojęcia są powiązane z darowizną złota między małżonkami?

• Podział majątku przy rozwodzie: złoto podarowane przez współmałżonka należy do majątku osobistego obdarowanego, a podział kruszcu wspólnego omawia wpis jak dzieli się złoto przy rozwodzie.
• Sprzedaż podarowanego złota: taką transakcję rozlicza się w podatku dochodowym, opisanym we wpisie jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota.