Czy od złota ze spadku lub darowizny płaci się podatek?

Złoto otrzymane w spadku lub darowiźnie podlega podatkowi od spadków i darowizn, a nie PIT. Podatek płaci nabywca, czyli spadkobierca albo obdarowany, według grupy podatkowej i kwoty wolnej. Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha są zwolnieni w całości, jeśli zgłoszą nabycie na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Warunek przelewu na rachunek dotyczy wyłącznie darowizn pieniężnych, więc złota nie obejmuje. PIT pojawia się dopiero przy późniejszej sprzedaży. Stan prawny na 16 września 2026 r.

Jaki podatek obejmuje złoto otrzymane w spadku lub darowiźnie?

Złoto ze spadku lub darowizny podlega podatkowi z ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 478). Sztabka albo moneta jest w tej ustawie „rzeczą”, tak jak każda inna rzecz ruchoma:

„Art. 1. 1. Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej «podatkiem», podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1. dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
2. darowizny, polecenia darczyńcy; (...)”

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie definiuje „złota” ani „złota inwestycyjnego”. Pojęcie złota inwestycyjnego pochodzi z ustawy o VAT i nie ma znaczenia dla podatku od spadku lub darowizny: sztabka o próbie 999,9 i złoty pierścionek podlegają tym samym regułom.

Otrzymanie złota i jego późniejsza sprzedaż to dwa różne podatki na dwóch różnych etapach. Nabycie w spadku albo darowiźnie rozlicza się w podatku od spadków i darowizn, a sprzedaż otrzymanego złota w podatku dochodowym, co opisuje wpis jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota. Zakup złota za pieniądze nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, bo nie jest nabyciem nieodpłatnym.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy przy złocie ze spadku i z darowizny?

Przy spadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Przy darowiźnie powstaje z chwilą oświadczenia darczyńcy w akcie notarialnym, a gdy aktu nie ma, z chwilą wydania złota obdarowanemu.

„Art. 6. 1. Obowiązek podatkowy powstaje:

1. przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego; (...)
2. przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; (...)”

Dzień śmierci spadkodawcy nie jest w tym podatku momentem powstania obowiązku. Liczy się formalne stwierdzenie nabycia spadku, które może nastąpić wiele miesięcy po śmierci.

Darowizna rzeczy ruchomej nie wymaga aktu notarialnego, więc przy złocie obowiązek podatkowy zwykle powstaje w dniu, w którym darczyńca przekazuje sztabkę lub monetę obdarowanemu. Od tego dnia biegną terminy zgłoszenia i na ten dzień ustala się wartość złota.

Kto nie płaci podatku od złota ze spadku lub darowizny?

Zwolnienie z podatku obejmuje małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w terminie 6 miesięcy. Ten krąg osób jest potocznie nazywany „grupą zerową”, choć ustawa takiej grupy nie wyodrębnia: art. 4a wskazuje osoby zwolnione, a art. 14 dzieli nabywców na grupy I, II i III.

„Art. 4a. 1. Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli: (...)”

Krąg z art. 4a jest węższy niż grupa I. Do grupy I ustawa zalicza także zięcia, synową i teściów (art. 14 ust. 3 pkt 1), ale art. 4a ich nie wymienia. Teściowa, która daruje zięciowi sztabkę złota, i zięć, który dziedziczy po teściu, rozliczają się na zasadach grupy I z kwotą wolną i skalą, bez pełnego zwolnienia.

Pierwszy warunek zwolnienia to termin zgłoszenia:

„1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 1a-2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz”

Gdy nabycie spadku potwierdza akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, art. 4a ust. 1a liczy 6 miesięcy „od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego”. Przy darowiźnie złota bez aktu notarialnego 6 miesięcy biegnie od dnia wydania złota.

Drugi warunek, czyli udokumentowanie otrzymania darowizny dowodem przekazania na rachunek, dotyczy wyłącznie darowizn pieniężnych. Kolejna sekcja cytuje ten przepis w całości, bo od jego brzmienia zależy odpowiedź dla złota.

Czy darowiznę lub spadek złota trzeba udokumentować przelewem na rachunek?

Nie. Warunek dowodu przekazania na rachunek płatniczy dotyczy wyłącznie sytuacji, w której przedmiotem darowizny są środki pieniężne. Złoto jest rzeczą, nie środkami pieniężnymi, więc przy darowiźnie i przy spadku złota ten warunek nie ma zastosowania, a do zwolnienia wystarczy zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Przepis brzmi:

„2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.”

(art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn)

Z brzmienia przepisu wynikają trzy ograniczenia tego warunku:

• Tytuł nabycia: przepis obejmuje tylko „nabycie tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy”. Przy dziedziczeniu złota warunek nie występuje w ogóle.
• Przedmiot nabycia: przepis obejmuje tylko przypadek, gdy przedmiotem darowizny „są środki pieniężne”. Art. 1 ust. 1 tej samej ustawy mówi o nabyciu „własności rzeczy”, a sztabka lub moneta jest rzeczą, nie środkami pieniężnymi.
• Wartość: nawet przy pieniądzach warunek działa dopiero, gdy ich wartość, zsumowana z majątkiem nabytym od tej samej osoby w roku nabycia i 5 lat wcześniej, przekracza kwotę z art. 9 ust. 1 pkt 1, czyli 36 120 zł.

Ten wniosek wynika z literalnego brzmienia art. 4a ust. 1 pkt 2, a nie z interpretacji urzędu. Nie znaleźliśmy interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, która dotyczyłaby wprost darowizny lub spadku złota w kontekście art. 4a; interpretacje o złocie dotyczą VAT przy zakupie i PIT przy sprzedaży. Interpretacja indywidualna wiąże zresztą tylko wnioskodawcę, a przepis wiąże każdego podatnika.

Dla darowizny złota od osoby z kręgu art. 4a jedynym warunkiem zwolnienia pozostaje więc zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia wydania złota.

Co się dzieje, gdy zgłoszenie SD-Z2 jest po terminie?

Spóźnione zgłoszenie oznacza utratę zwolnienia i opodatkowanie na zasadach grupy I, czyli z kwotą wolną 36 120 zł i skalą 3, 5 i 7 %. Podatek nie znika automatycznie, ale też nie jest liczony według wyższych stawek grup II i III.

„2. Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, zwolnienie (...) stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. 3. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.”

(art. 4a ust. 2 i 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn)

Ustęp 2 dotyczy spadkobiercy, który o złocie w spadku dowiedział się po terminie, na przykład gdy sztabki znaleziono w skrytce po zamknięciu sprawy spadkowej. Zachowuje on zwolnienie, jeśli zgłosi nabycie w 6 miesięcy od dnia, w którym się o nim dowiedział, i uprawdopodobni, że wcześniej o nim nie wiedział.

Po utracie zwolnienia nabywca składa zeznanie SD-3. Art. 17a ust. 1a daje na to miesiąc od dnia upływu terminu na zgłoszenie SD-Z2, a podatek liczy się według zasad grupy I opisanych w sekcji o kwotach wolnych i skali.

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje art. 4c, który pozwala przywrócić termin zgłoszenia, jeżeli podatnik uchybił mu bez swojej winy:

„Art. 4c. 1. Terminy określone w art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 (...) przywraca się na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Do przywrócenia terminu stosuje się odpowiednio przepisy art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3 ustawy (...) Ordynacja podatkowa (...)”

Przywrócenie terminu wymaga wniosku podatnika i uprawdopodobnienia braku winy, na przykład choroby. Tryb i termin złożenia wniosku wyznaczają wskazane przepisy Ordynacji podatkowej, do których art. 4c odsyła.

Ile wynosi podatek od złota dla dalszej rodziny i osób obcych?

Podatek od złota ze spadku lub darowizny dla osób spoza kręgu art. 4a zależy od grupy podatkowej nabywcy, kwoty wolnej i skali. Podatek liczy się od nadwyżki czystej wartości nabytego złota ponad kwotę wolną, a przy złocie wolnym od długów czysta wartość odpowiada jego wartości rynkowej. Grupy określa art. 14 ust. 3:

„1) do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów; 2) do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych; 3) do grupy III - innych nabywców.”

Kwoty wolne z art. 9 ust. 1 dotyczą nabycia „od jednego zbywcy”, a sumuje się nabycia z roku ostatniego nabycia i 5 lat wcześniej (art. 9 ust. 2). Stan prawny na 16 września 2026 r. według tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 478:

Skala z art. 15 ust. 1 ma trzy przedziały nadwyżki ponad kwotę wolną i osobne stawki dla każdej grupy:

Przykład na liczbach z obu tabel dla sztabki o wartości rynkowej 20 000 zł, przy założeniu, że nabywca nie otrzymał od tej samej osoby nic innego w ciągu 5 lat:

• Córka po zgłoszeniu SD-Z2 w terminie: 0 zł, bez względu na wartość złota.
• Zięć (grupa I, poza kręgiem art. 4a): 20 000 zł nie przekracza kwoty wolnej 36 120 zł, więc podatek wynosi 0 zł.
• Osoba niespokrewniona (grupa III): podstawa to 20 000 zł minus 5733 zł, czyli 14 267 zł. Mieści się w drugim przedziale, więc podatek to 1233,40 zł plus 16 % z nadwyżki ponad 10 278 zł (3989 zł), czyli 638,24 zł. Razem 1871,64 zł.

Kwoty wolne i progi skali podlegają okresowej waloryzacji przez rozporządzenie ministra finansów, gdy ceny wzrosną o ponad 6 % (art. 17), dlatego liczby w tym wpisie mają datę stanu prawnego. Osoba z grupy I, która nie zgłosi nabycia w terminie z art. 4a, płaci według tej samej tabeli mimo bliskiego pokrewieństwa.

Jakie formularze składa się przy złocie ze spadku lub darowizny: SD-Z2 czy SD-3?

SD-Z2 to zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, które służy wyłącznie do skorzystania ze zwolnienia z art. 4a i ma termin 6 miesięcy. SD-3 to zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych dla pozostałych nabyć, składane w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego.

Zgłoszenie SD-Z2 jest bezpłatne. Według opisu usługi na gov.pl można je złożyć elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy (profil zaufany, bankowość elektroniczna, mObywatel), osobiście w urzędzie skarbowym albo pocztą. Przy spadku właściwy jest urząd według miejsca zamieszkania spadkodawcy; właściwość urzędu przy darowiźnie rzeczy ruchomej opisuje ten sam serwis gov.pl. Wzory formularzy SD-Z2, SD-3 i SD-3/A publikuje serwis podatki.gov.pl.

Zeznanie SD-3 składają nabywcy, którzy nie korzystają ze zwolnienia z art. 4a:

• osoby z grupy II i III,
• osoby z grupy I spoza kręgu art. 4a, czyli zięć, synowa i teściowie,
• osoby z kręgu art. 4a, które nie zgłosiły nabycia w terminie 6 miesięcy.

„Art. 17a. 1. Podatnicy podatku są obowiązani złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, w tym na podstawie art. 6 ust. 4, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.”

Zeznania nie składa się, gdy podatek pobiera płatnik, czyli notariusz przy darowiźnie w formie aktu notarialnego (art. 18 ust. 1 pkt 1). Złoto zwykle przekazuje się bez aktu notarialnego, więc obdarowany lub spadkobierca spoza kręgu zwolnienia sam składa SD-3 i sam rozlicza podatek.

Jak wycenić złoto na potrzeby podatku od spadków i darowizn?

Wartość złota dla podatku od spadków i darowizn określa nabywca według wartości rynkowej z dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli z dnia uprawomocnienia postanowienia spadkowego, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania złota, a nie z dnia zgłoszenia.

„Art. 8. 1. Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw (...) 3. Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia (...) z dnia powstania obowiązku podatkowego.”

Ustawa nie wskazuje źródła notowania. Dla sztabki lub monety o znanej próbie i masie przeciętną ceną w obrocie jest cena, po jakiej tego dnia handlują dealerzy i mennice, albo notowanie spot przeliczone na złote. Podatnik sam wybiera podstawę wyceny i podaje ją w zgłoszeniu lub zeznaniu.

Przy zaniżonej albo pominiętej wartości urząd wzywa nabywcę do jej określenia i sam podaje wstępną ocenę:

„4. Jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca.”

Koszt opinii biegłego obciąża nabywcę tylko wtedy, gdy wartość z opinii różni się od podanej przez niego o więcej niż 33 %. Przy sztabce lub monecie o publicznie notowanej cenie kruszcu podana wartość jest sprawdzalna po cenie z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Jaki podatek dotyczy sprzedaży złota otrzymanego w spadku lub darowiźnie?

Sprzedaż złota ze spadku lub darowizny podlega PIT na zasadach dla rzeczy ruchomych, które opisuje wpis jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota, w tym w odpowiedzi na pytanie, od kiedy liczy się pół roku przy złocie ze spadku albo z darowizny. To inny podatek z innym momentem początkowym: obowiązek w podatku od spadków i darowizn powstaje z chwilą uprawomocnienia postanowienia spadkowego albo wydania złota, a termin w PIT biegnie od końca miesiąca śmierci spadkodawcy albo miesiąca darowizny.

Zakup złota u dealera lub mennicy nie podlega podatkowi od spadków i darowizn. Obowiązki identyfikacyjne sprzedawcy przy takim zakupie opisuje wpis czy można kupić złoto anonimowo.