Przejdź do treści
stan na 20.11.2026, 18:04
inwestowanie-w-zloto.pl

Co oznacza usługa wyłącznie wykonywania zleceń (execution-only) i jakich instrumentów dotyczy?

aktualizacja Redakcja serwisu

Usługa wyłącznie wykonywania zleceń (execution-only) to tryb, w którym broker przyjmuje albo przekazuje Twoje zlecenie bez sprawdzania, czy rozumiesz ryzyko instrumentu. Przepisy pozwalają na to tylko przy instrumentach niezłożonych, takich jak akcje z rynku regulowanego czy jednostki funduszy UCITS, przy zleceniu z Twojej inicjatywy i po ostrzeżeniu, że tracisz ochronę wynikającą z oceny. Brak testu nie czyni zakupu bezpieczniejszym: cena akcji, ETF albo ETC może spaść, a przy papierach notowanych w dolarach lub euro dochodzi ryzyko walutowe.

Czym jest usługa wyłącznie wykonywania zleceń?

Usługa wyłącznie wykonywania zleceń polega na wykonaniu albo przyjęciu i przekazaniu dyspozycji klienta bez oceny adekwatności, czyli bez sprawdzenia wiedzy i doświadczenia klienta. Podstawą jest art. 25 ust. 4 dyrektywy MiFID II, a w polskiej ustawie o obrocie instrumentami finansowymi art. 83h ust. 5.

Standardowo firma inwestycyjna musi przed transakcją zebrać informacje o tym, jakie instrumenty znasz i jak często nimi handlowałeś (art. 25 ust. 3 MiFID II). Jak wygląda taka ankieta i co oznacza negatywny wynik, opisuje wpis o teście adekwatności przy rachunku CFD. Execution-only jest wyjątkiem od tego obowiązku, a nie osobnym rodzajem rachunku.

Zwolnienie obejmuje tylko usługi polegające na wykonaniu albo przekazaniu zlecenia, z usługami dodatkowymi lub bez nich. Doradztwo inwestycyjne i zarządzanie portfelem zawsze wymagają szerszej oceny odpowiedniości (art. 83g ustawy o obrocie), w której liczy się też Twoja sytuacja finansowa i cele.

Jakie warunki muszą być spełnione, żeby broker mógł pominąć test?

Broker może pominąć test tylko wtedy, gdy łącznie spełnione są cztery warunki z art. 25 ust. 4 MiFID II. Brak jednego z nich oznacza zwykłą ocenę adekwatności.

  1. Instrument niezłożony. Zlecenie dotyczy wyłącznie instrumentów z zamkniętej listy w lit. a albo innych instrumentów spełniających kryteria art. 57 rozporządzenia delegowanego 2017/565.
  2. Inicjatywa klienta. Usługa jest świadczona z inicjatywy klienta, także potencjalnego.
  3. Ostrzeżenie. Klient zostaje wyraźnie poinformowany, że firma nie ma obowiązku oceniać adekwatności, więc nie korzysta on z ochrony wynikającej z tej oceny. Ostrzeżenie może mieć ujednoliconą formę.
  4. Konflikty interesów. Firma nadal spełnia obowiązki z art. 23 MiFID II dotyczące zarządzania konfliktami interesów.

Zwolnienie nie obejmuje przyznawania kredytów lub pożyczek na transakcję (załącznik I sekcja B pkt 1), z wyjątkiem istniejących limitów kredytowych klienta, rachunków bieżących i kredytów w rachunku bieżącym. Zakup akcji za pożyczone od brokera pieniądze nie może więc korzystać z execution-only.

Kiedy zlecenie nie jest złożone z inicjatywy klienta?

Zlecenie nie jest złożone z inicjatywy klienta, gdy wynika ze skierowanej do niego zindywidualizowanej informacji. Polska ustawa mówi to wprost w art. 83h ust. 7: jeśli do umowy dochodzi po skierowaniu do klienta zindywidualizowanej informacji o firmie, instrumentach, usłudze lub transakcji, przyjmuje się, że nie została zawarta z jego inicjatywy.

Wytyczne ESMA idą w tę samą stronę. Według pkt 90 firma powinna móc sprawdzić, czy klient złożył zlecenie w odpowiedzi na spersonalizowany komunikat przesłany przez nią lub w jej imieniu. W takim przypadku zwolnienie nie ma zastosowania. Jeśli więc broker wyśle Ci mail z propozycją konkretnej akcji, a Ty kupisz ją po tej wiadomości, transakcja nie korzysta ze zwolnienia.

Które instrumenty są niezłożone?

Na liście instrumentów niezłożonych są akcje, obligacje, instrumenty rynku pieniężnego, jednostki funduszy UCITS i lokaty strukturyzowane spełniające warunki z art. 25 ust. 4 lit. a MiFID II. Każda pozycja listy ma wyłączenia, więc sama nazwa papieru nie przesądza o klasyfikacji.

Rodzaj instrumentuNiezłożony, gdyWyłączone z listy
Akcje (ppkt i)są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, równoważnym rynku państwa trzeciego albo w MTFakcje przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania niebędących UCITS, akcje z wbudowanym instrumentem pochodnym
Obligacje i inny sekurytyzowany dług (ppkt ii)są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, równoważnym rynku państwa trzeciego albo w MTFpapiery z wbudowanym instrumentem pochodnym i o strukturze utrudniającej zrozumienie ryzyka
Instrumenty rynku pieniężnego (ppkt iii)nie mają wbudowanego instrumentu pochodnegoinstrumenty o strukturze utrudniającej zrozumienie ryzyka
Jednostki i akcje UCITS (ppkt iv)fundusz jest UCITSUCITS strukturyzowane z art. 36 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 583/2010
Lokaty strukturyzowane (ppkt v)struktura jest zrozumiałalokaty, przy których trudno zrozumieć ryzyko zwrotu albo koszt wyjścia przed terminem

W Polsce MTF to m.in. NewConnect. Polska ustawa nazywa instrumenty z tej listy „nieskomplikowanymi instrumentami finansowymi” i w art. 83h ust. 6 wymienia wprost papiery wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu: w pkt 1 akcje i certyfikaty inwestycyjne, w pkt 2 obligacje. Notowane na giełdzie akcje spółek wydobywczych i ETF zorganizowane jako fundusze UCITS (poza UCITS strukturyzowanymi) mieszczą się więc na liście. Jak działają takie fundusze, wyjaśnia wpis o tym, czym ETF na złoto różni się od fizycznego złota.

Co z instrumentami spoza listy?

Instrument spoza listy może być niezłożony tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie sześć kryteriów art. 57 rozporządzenia delegowanego 2017/565. Wytyczne ESMA (pkt 88) każą traktować go jako złożony, dopóki firma nie oceni go według tych kryteriów.

  • Nie jest pochodnym. Nie mieści się w art. 4 ust. 1 pkt 44 lit. c ani w pkt 4-11 sekcji C załącznika I do MiFID II, gdzie są m.in. opcje, kontrakty terminowe i CFD.
  • Da się go często zbyć po cenach powszechnie dostępnych dla uczestników rynku i ustalanych niezależnie od emitenta.
  • Nie rodzi zobowiązań klienta przekraczających koszt zakupu.
  • Nie ma klauzuli ani mechanizmu wyzwalającego, który mógłby zasadniczo zmienić charakter ryzyka lub profil wypłat, np. prawa zamiany na inną inwestycję.
  • Nie ma ukrytych opłat za wyjście, które czyniłyby go niepłynnym.
  • Informacje o nim są publiczne i prawdopodobnie łatwo zrozumiałe dla przeciętnego klienta detalicznego.

Według pkt 89 wytycznych instrumentu wyraźnie wyłączonego z listy w ppkt i-v nie wolno „przepuszczać” przez kryteria art. 57. Akcja z wbudowanym instrumentem pochodnym nie stanie się niezłożona tylko dlatego, że jest płynna.

Dlaczego CFD, certyfikaty Turbo i ETC na złoto zwykle wymagają testu?

CFD zawsze wymaga testu, bo kontrakty na różnicę są w pkt 9 sekcji C załącznika I do MiFID II, a art. 57 lit. a wyklucza wszystko z pkt 4-11. Żaden kontrakt CFD na złoto nie może więc trafić do trybu execution-only.

Wytyczne ESMA o złożonych instrumentach dłużnych (tabela VI) podają certyfikaty Turbo i papiery indeksowane jako przykłady długu z wbudowanym instrumentem pochodnym, a dług z dźwignią jako przykład złożonej struktury. Jak działają tracker i Turbo na złoto notowane na GPW, opisuje wpis o certyfikatach na złoto i srebro.

ETC na złoto to papier dłużny spółki celowej, zwykle bez terminu wykupu, co pokazuje wpis o ETC fizycznym i syntetycznym. Tabela VI wytycznych ESMA wymienia instrumenty dłużne bez określonej daty wykupu wśród przykładów struktury utrudniającej zrozumienie ryzyka. Przed zakupem ETC na złoto broker może więc poprosić o ankietę, nawet jeśli akcje kupujesz u niego bez testu.

Co zmienia dla Ciebie zakup w trybie execution-only?

Przy execution-only broker nie ostrzeże Cię, że instrument nie pasuje do Twojej wiedzy i doświadczenia, bo tego nie sprawdza. Ostrzeżenie z art. 25 ust. 4 lit. c dotyczy samego braku oceny, a nie ryzyka konkretnego papieru.

Pozostałe obowiązki firmy zostają. Broker nadal zarządza konfliktami interesów, a przy wielu produktach musi udostępnić zestaw kluczowych informacji (KID), opisany szerzej we wpisie o dokumencie KID i wskaźniku ryzyka SRI. Według przypisu do wytycznej 12 ESMA zwolnienie nie zakazuje też oceny, więc część firm przeprowadza ankietę również przed zakupem instrumentów niezłożonych.

Status klienta profesjonalnego to inna sprawa niż execution-only. Przy nim broker może zakładać, że masz wiedzę i doświadczenie w zakresie, w którym ten status uzyskałeś, co opisuje wpis o statusie klienta profesjonalnego.

Najczęstsze pytania

Czy broker może zrobić test adekwatności także przed zakupem akcji?

Tak. Zwolnienie z art. 25 ust. 4 MiFID II pozwala pominąć ocenę, ale jej nie zakazuje. Wytyczne ESMA w przypisie do wytycznej 12 zaznaczają, że przepisy o usłudze wyłącznie wykonywania zleceń nie zwalniają firm z przeprowadzania oceny adekwatności dla wszystkich rodzajów produktów, złożonych i niezłożonych.

Czy execution-only obejmuje kupno złota fizycznego?

Nie. Sztabki i monety nie są instrumentami finansowymi wymienionymi w załączniku I sekcja C dyrektywy MiFID II, więc ich zakup u dealera nie jest usługą inwestycyjną i nie dotyczy go ani test adekwatności, ani zwolnienie z niego. Execution-only dotyczy papierów i kontraktów kupowanych przez firmę inwestycyjną.

Czy w trybie execution-only można kupować akcje na kredyt od brokera?

Nie w ramach zwolnienia. Art. 25 ust. 4 MiFID II wyłącza z niego przyznawanie kredytów lub pożyczek, o którym mowa w sekcji B pkt 1 załącznika I, czyli finansowanie transakcji przez firmę, która w niej uczestniczy. Wyjątkiem są istniejące limity kredytowe klienta, rachunki bieżące i kredyty w rachunku bieżącym.

Czy sprzedaż papierów wymaga testu adekwatności?

Nie. Według pkt 61 wytycznych ESMA sprzedaż produktu inwestycyjnego, czyli wyjście z inwestycji, nie powinna wiązać się z koniecznością przeprowadzenia oceny adekwatności. Pytanie o execution-only dotyczy więc w praktyce zakupu.

Źródła

  1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE (MiFID II), art. 25 ust. 3 i 4, załącznik I sekcja B pkt 1 i sekcja C (dostęp: 14 listopada 2026)
  2. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/565, art. 57 (dostęp: 14 listopada 2026)
  3. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. 2024 poz. 722 ze zm.), art. 83h ust. 5-7 (dostęp: 14 listopada 2026)
  4. ESMA, Wytyczne w sprawie określonych aspektów wymogów MiFID II dotyczących adekwatności i świadczenia wyłącznie usługi wykonywania zleceń (ESMA35-43-3006), pkt 61 i 85-90 (dostęp: 14 listopada 2026)
  5. ESMA, Final Report: Guidelines on complex debt instruments and structured deposits, 26 listopada 2015 r. (ESMA/2015/1783), tabela VI (dostęp: 14 listopada 2026)

Treści edukacyjne, nie rekomendacja inwestycyjna.