Co to jest stopa leasingu złota i srebra (lease rate)?

Stopa leasingu (ang. lease rate) to oprocentowanie, które płaci pożyczający złoto lub srebro właścicielowi metalu, wyrażone w procentach w skali roku. Metal pożycza się na rynku pozagiełdowym (OTC), którego zasady opisuje londyńskie stowarzyszenie LBMA, a stawki ustalają banki bullionowe. Wysoka stopa leasingu oznacza, że metalu dostępnego od ręki jest mało, a gdy stopa przewyższy oprocentowanie dolara, cena terminowa spada poniżej ceny spot i rynek przechodzi w backwardation.

Pożyczka metalu jest transakcją między instytucjami: bankami centralnymi i bullionowymi, kopalniami i rafineriami. Kupujący sztabkę albo monetę u dealera nie płaci tej stopy wprost, ale jej skoki pokazują, kiedy na rynku hurtowym zaczyna brakować fizycznego metalu.

Czym jest stopa leasingu złota i srebra?

To cena pożyczenia metalu na określony czas. World Gold Council (WGC) definiuje stopę leasingu jako oprocentowanie, które płaci pożyczający złoto. Drugą stronę tej samej transakcji opisuje stopa depozytowa, czyli oprocentowanie, które otrzymuje bank centralny za udostępnienie swojego złota.

LBMA (London Bullion Market Association) opisuje w swoim przewodniku po obrocie pozagiełdowym kilka zasad takiej pożyczki:

• Kapitał zwykle wraca w metalu. Pożyczający oddaje tyle uncji, ile pożyczył, a nie ich równowartość w gotówce.
• Odsetki płaci się w metalu albo w walucie. Według LBMA dla pożyczkodawcy znacznie prościej jest przeliczyć pożyczkę na równowartość w dolarach.
• Stawka jest rynkowa. WGC zaznacza, że stawki ustalają banki bullionowe na rynku pozagiełdowym (OTC) i mogą różnić się między bankami.

Pojęcie stosuje się też do srebra, platyny i palladu. LBMA podaje przykład firmy przemysłowej, która pożycza 2000 uncji platyny na rok, żeby wykorzystać metal w produkcji.

Kto pożycza złoto i srebro, a kto je udostępnia?

Pożyczają głównie instytucje, które potrzebują metalu na krótko albo chcą zabezpieczyć cenę. WGC wymienia wśród pożyczających banki bullionowe, fundusze hedgingowe i inne instytucje finansowe, a także kopalnie, które pożyczają złoto od banku bullionowego. Według WGC dużymi użytkownikami pożyczonego złota są też rafinerie. LBMA dodaje, że motywy pożyczających są różne: od kopalń zabezpieczających przyszłe wydobycie po firmy przemysłowe pożyczające platynę i pallad.

Po drugiej stronie stoją posiadacze dużych zapasów, przede wszystkim banki centralne. WGC nazywa pożyczanie złota ważnym narzędziem aktywnego zarządzania rezerwami, które może zwiększyć dochód z nich, ale stosowanym głównie przy sprzyjających warunkach rynkowych, bo stopy leasingu bywają niskie, a nawet ujemne.

Bank centralny, który chce udostępnić złoto, według LBMA zbiera oferty stopy depozytowej od banków komercyjnych. Po zakończeniu transakcji nie dostaje z powrotem tych samych sztab, a przez cały czas jej trwania ma ekspozycję kredytową na bank, któremu przekazał metal, w pełnej wysokości depozytu. WGC wskazuje też, że pożyczanie wymaga m.in. solidnych umów z przechowawcami.

Czy złoto z konta alokowanego może zostać pożyczone?

Nie w tej postaci. LBMA pisze wprost, że metalu alokowanego nie da się pożyczyć: w chwili pożyczenia staje się metalem niealokowanym, a wrócić może jako alokowany, ale w innych sztabach i zwykle o nieco innej wadze.

Z tego wynika różnica dla posiadacza metalu. Na koncie alokowanym należą do ciebie oznaczone sztaby i według LBMA nie masz ekspozycji kredytowej na instytucję, która je przechowuje. Na niealokowanym przysługuje ci roszczenie umowne wobec tej instytucji, a nie konkretna sztaba. Szczegóły opisuje wpis Czym różni się konto alokowane od niealokowanego?

Fundusze oparte na fizycznym złocie to osobna sprawa. WGC w lutym 2025 r. napisała, że fizycznie zabezpieczone ETF-y na złoto nie pożyczają swojego metalu, bo nie pozwala na to konstrukcja produktu, a umowy, na których działają fundusze notowane w USA, nie dopuszczają pożyczania. Porównanie takiego funduszu ze sztabką w sejfie zawiera wpis Czym ETF na złoto różni się od fizycznego złota?

Jak stopa leasingu wpływa na cenę terminową i backwardation?

Wyznacza, o ile cena terminowa różni się od ceny spot. LBMA wyjaśnia, że cenę forward podaje się jako różnicę między oprocentowaniem waluty a oprocentowaniem metalu. Kto kupuje metal z dostawą w przyszłości zamiast od razu, nie musi dziś wydawać dolarów, ale też nie może przez ten czas pożyczać metalu.

W przewodniku LBMA są dwa przykłady z teoretycznymi stawkami rocznymi:

Gdy stopa leasingu jest niższa od oprocentowania dolara, cena terminowa jest wyższa od ceny spot, a gdy je przewyższy, różnica staje się ujemna i cena terminowa spada poniżej spot. LBMA zaznacza, że złoto jest niemal zawsze w contango, a przy platynie i palladzie backwardation, zależnie od warunków rynkowych, nie jest niczym niezwykłym.

WGC opisuje tę samą zależność od drugiej strony: stopę leasingu złota wyliczano jako różnicę między stopą Libor a GOFO (Gold Forward Offered Rate, stopa forward złota), a Libor traktowano jako teoretyczny pułap stopy leasingu. Jak kształt krzywej terminowej wpływa na fundusze i certyfikaty oparte na kontraktach, opisuje wpis Co to jest contango i backwardation na rynku złota?

Dlaczego nie ma jednej oficjalnej stopy leasingu?

Bo po zakończeniu publikacji GOFO zabrakło publicznej stawki referencyjnej, z której dało się ją wyliczyć. LBMA ogłosiła 3 grudnia 2014 r., że po 30 stycznia 2015 r. przestanie udostępniać te dane.

Stawki pożyczek ustalają banki bullionowe w transakcjach pozagiełdowych i, jak zaznacza WGC, mogą się one różnić między bankami. Liczby, które pojawiają się w mediach przy gwałtownych ruchach, bywają przytaczane za doniesieniami uczestników rynku. Felieton w Kitco z kwietnia 2026 r. zaznacza na przykład, że przytaczana stopa leasingu srebra z października 2025 r. to wartość szeroko raportowana w prasie, a nie dana z oficjalnego zbioru LBMA.

Kiedy stopy leasingu gwałtownie rosły?

Wtedy, gdy fizycznego metalu brakowało w Londynie, bo duże ilości wywożono w inne miejsca. Dwa epizody są dobrze opisane w źródłach.

Złoto w styczniu 2025 r.

Reuters, w depeszy opublikowanej przez Kitco 29 stycznia 2025 r., opisał kolejkę po wypłatę złota ze skarbca Banku Anglii. Minimalny czas oczekiwania wynosił wtedy cztery tygodnie, a uczestnicy londyńskiego rynku ścigali się, żeby pożyczyć złoto od banków centralnych po dużych wysyłkach metalu do USA, związanych ze spekulacjami o cłach. BullionVault podał 30 stycznia 2025 r., że stopa leasingu złota na miesiąc wzrosła w Londynie do 3,3% w skali roku z 2,6% dzień wcześniej.

Srebro w październiku 2025 r.

Felieton w Kitco z 23 kwietnia 2026 r. podaje, że stopy leasingu srebra zwykle nie przekraczają 1% rocznie. Według szeroko przytaczanych doniesień 9 października 2025 r. sięgnęły około 39%, a do połowy pierwszego kwartału 2026 r. spadły do około 2-3%. Autor tłumaczy to kurczeniem się puli wolnego srebra w Londynie:

• wolna pula srebra w Londynie na koniec września 2025 r. wynosiła około 136 mln uncji, rekordowo mało;
• fundusze ETP trzymały około 83% londyńskich zapasów;
• od grudnia 2024 r. do początku października 2025 r. z Londynu do skarbców giełdy CME przeniesiono około 225 mln uncji;
• w październiku doszedł do tego popyt z Indii.

Silver Institute w podsumowaniu raportu o rynku srebra za 2025 r. nazwał ten epizod bezprecedensowym niedoborem płynności, który doprowadził do gwałtownego wzrostu stóp leasingu i cen. Wśród przyczyn wymienił spadek zapasów, duże przesunięcia metalu do skarbców CME, rosnące zasoby funduszy ETP i większy popyt na sztabki i monety. Inne czynniki ceny srebra opisuje wpis Od czego zależy cena srebra?

Oba epizody pokazują ten sam mechanizm. Gdy w Londynie trudno szybko zdobyć metal, ci, którzy potrzebują go od ręki, płacą więcej za jego pożyczenie. Przy srebrze, którego wolna pula w Londynie była według Kitco wyjątkowo mała, skok był wielokrotnie większy niż przy złocie.

Co stopa leasingu mówi o rynku?

Pokazuje, ile kosztuje dostęp do fizycznego metalu na rynku hurtowym, a nie dokąd pójdzie jego cena. Niska stopa świadczy o tym, że metalu do pożyczenia jest dużo w stosunku do chętnych, a gwałtowny wzrost - że w danym miejscu go brakuje, często z przyczyn logistycznych, takich jak przewóz sztab między skarbcami.

Źródła wiążą opisane skoki z dostępnością metalu w Londynie i nie przedstawiają ich jako zapowiedzi kierunku ceny. Stopa leasingu srebra z października 2025 r. do połowy pierwszego kwartału 2026 r. spadła według Kitco do kilku procent rocznie.