Czym różnią się zasoby od rezerw w raporcie spółki wydobywczej (NI 43-101, JORC)?

Zasób mineralny (mineral resource) to oszacowana ilość i zawartość metalu w złożu, dla której istnieją rozsądne perspektywy ostatecznego opłacalnego wydobycia. Rezerwa (mineral reserve, w JORC ore reserve) to ta część zasobów zmierzonych i wskazanych, dla której co najmniej studium przedwykonalności wykazało, że wydobycie jest ekonomicznie uzasadnione. Zasób pokazuje więc, ile metalu prawdopodobnie leży w ziemi, a rezerwa, ile z tego da się wydobyć z zyskiem według planu kopalni.

W kanadyjskiej regulacji NI 43-101 i w australijskim kodeksie JORC obie kategorie definiuje się prawie identycznie, bo komitety z Australii i Kanady należą do CRIRSCO, organizacji, która uzgadnia te definicje na poziomie międzynarodowym. Różnice dotyczą głównie nazw i wymagań wobec osoby, która podpisuje szacunek.

Czym jest zasób mineralny w raporcie spółki?

Zasób mineralny to nagromadzenie materiału o znaczeniu ekonomicznym, którego położenie, ilość, zawartość i ciągłość znane są z próbkowania i wiedzy geologicznej. Bez danych z próbek zasobu nie można oszacować, a części złoża bez perspektyw opłacalnego wydobycia nie wolno do niego wliczać.

JORC Code podkreśla, że zasób nie jest spisem całej przewierconej skały zawierającej metal, tylko realistycznym zestawieniem materiału, który przy przyjętych założeniach technicznych i ekonomicznych może w całości albo w części stać się opłacalny do wydobycia. Słowo „ostateczne” w definicji zasobu bywa rozumiane różnie w zależności od surowca. Według standardów CIM przy wielu złożach złota horyzont tej perspektywy zwykle nie przekracza 10-15 lat, a często jest dużo krótszy, podczas gdy przy węglu czy rudzie żelaza może sięgać ponad 50 lat.

Czym jest rezerwa i co odróżnia ją od zasobu?

Rezerwa to ta część zasobów zmierzonych lub wskazanych, której opłacalne wydobycie potwierdziło studium przedwykonalności (PFS) albo studium wykonalności (FS). Takie opracowanie musi uwzględnić tak zwane czynniki modyfikujące, czyli kwestie górnicze, przeróbcze, metalurgiczne, infrastrukturalne, ekonomiczne, rynkowe, prawne, środowiskowe, społeczne i administracyjne.

Rezerwa różni się od zasobu w trzech punktach:

• Opłacalność. Zasób wymaga tylko rozsądnych perspektyw wydobycia, a rezerwa wykazanej opłacalności w studium z planem kopalni. JORC Code nie dopuszcza ogłoszenia rezerw na podstawie samego studium koncepcyjnego (scoping study).
• Rozcieńczenie i straty. Rezerwa obejmuje skałę płonną wydobywaną razem z rudą oraz straty przy urabianiu. Może więc zawierać materiał, którego nie było w zasobie, dlatego JORC Code ostrzega przed wyciąganiem wniosków z prostego porównania obu liczb.
• Punkt odniesienia. Spółka musi podać, w którym miejscu liczy rezerwę. W złożach metali jest to zwykle ruda dostarczona do zakładu przeróbczego, bez strat w samym zakładzie.

JORC Code i standardy CIM zastrzegają, że rezerwa nie oznacza, że kopalnia już działa ani że spółka uzyskała wszystkie pozwolenia. Wskazuje jedynie, że istnieją rozsądne podstawy, by spodziewać się tych pozwoleń w terminach wynikających z planu kopalni.

Jakie są kategorie zasobów i rezerw?

Zasoby dzieli się według rosnącej pewności geologicznej na wnioskowane (inferred), wskazane (indicated) i zmierzone (measured), a rezerwy na prawdopodobne (probable) i udowodnione (proven, w JORC proved). Kategoria zasobu wyznacza, w jaką rezerwę może on przejść:

Zasobu wnioskowanego nie wolno zamienić na rezerwę. JORC Code dodaje, że większość takich zasobów powinna przy dalszych pracach przejść do kategorii wskazanych, ale nie można zakładać, że stanie się tak zawsze. Zasobu wskazanego w żadnych okolicznościach nie da się przenieść wprost do rezerw udowodnionych.

Zmierzony zasób trafia do rezerw prawdopodobnych, gdy niepewna jest część czynników modyfikujących, na przykład pozwolenia albo przeróbka. Nie świadczy to o słabszym rozpoznaniu samego złoża, tylko o niepewności co do warunków wydobycia.

Czym różni się NI 43-101 od JORC?

NI 43-101 to regulacja kanadyjskich organów nadzoru nad rynkiem kapitałowym, a JORC to kodeks australijskich organizacji branżowych, który giełdy ASX i NZX włączyły do regulaminów notowań. Definicje zasobów i rezerw NI 43-101 przejmuje z odrębnego dokumentu, standardów CIM (Canadian Institute of Mining, Metallurgy and Petroleum).

Do „dopuszczalnych kodeksów zagranicznych” NI 43-101 zalicza JORC Code, a także kodeksy PERC (Europa) i SAMREC (Republika Południowej Afryki). Spółki, które składają sprawozdania do amerykańskiej komisji SEC, raportują według przepisów SEC S-K 1300, które obowiązują od lat obrotowych zaczynających się 1 stycznia 2021 roku lub później i są zgodne z zasadami CRIRSCO. W odróżnieniu od wcześniejszego Industry Guide 7 pozwalają ujawniać także zasoby, a nie tylko rezerwy.

Czy zasoby podane w raporcie obejmują rezerwy?

Zależy od spółki, która musi wyraźnie zaznaczyć przyjęte podejście. NI 43-101 wymaga podania, w jakim stopniu rezerwy są wliczone w zasoby, a JORC Code proponuje dwa zdania wyjaśniające: zasoby zmierzone i wskazane „obejmują” zasoby przekształcone w rezerwy albo są „dodatkowe” wobec rezerw. Zasoby wnioskowane według standardów CIM są zawsze dodatkowe wobec rezerw.

Od tego zależy, jak czytać liczby z raportu. Jeśli spółka podaje 2 mln uncji zasobów zmierzonych i wskazanych „łącznie z rezerwami” oraz 1 mln uncji rezerw, to część tych zasobów została już przekształcona w rezerwy. Tego materiału nie można więc doliczać do rezerw drugi raz. Przy zasobach „dodatkowych” całe 2 mln uncji leży poza rezerwami. Liczby w tym przykładzie są umowne.

Rezerw i zasobów nie wolno też sumować w jedną liczbę. JORC Code ocenia, że taka suma, także na wykresie czy w tabeli, wprowadza w błąd i może dawać fałszywe wrażenie o perspektywach spółki.

Na co zwrócić uwagę w komunikacie o zasobach złota?

Przede wszystkim na kategorię każdej liczby i datę szacunku. NI 43-101 i JORC Code nakładają na spółkę obowiązki, które czytelnik komunikatu może wykorzystać jako listę kontrolną:

• Kategorie osobno. Każda kategoria zasobów i rezerw ma być podana oddzielnie, a zasobów wnioskowanych nie wolno dodawać do pozostałych.
• Tony i zawartość obok uncji. Ilość metalu w złożu wolno podać tylko razem z tonażem i zawartością (gramy na tonę) dla każdej kategorii.
• Data i założenia. Kanadyjska spółka podaje datę, na którą sporządzono szacunek, kluczowe założenia i metody oraz znane ryzyka prawne, polityczne i środowiskowe, które mogą wpłynąć na projekt.
• Zastrzeżenie przy analizie ekonomicznej. Jeśli spółka publikuje w komunikacie analizę ekonomiczną zasobów, musi równie wyraźnie zaznaczyć, że zasoby, które nie są rezerwami, nie mają wykazanej opłacalności.
• PEA na zasobach wnioskowanych. Wstępną ocenę ekonomiczną (PEA) opartą na takich zasobach spółka może ogłosić tylko z zastrzeżeniem, że są one zbyt niepewne geologicznie, by stosować do nich kryteria ekonomiczne rezerw, i że nie ma pewności, że wyniki oceny się zrealizują.
• Ekwiwalent złota. Przy złożu kilku metali zawartość w „ekwiwalencie złota” jest dozwolona tylko razem z zawartością każdego metalu osobno.
• Nazwisko osoby kwalifikowanej. Komunikat ma wskazywać osobę, która przygotowała lub zatwierdziła informacje, i jej związek ze spółką.

Uncje w zasobach to iloczyn tonażu i zawartości. Złoże o tonażu 10 mln ton i zawartości 1 g/t zawiera 10 ton złota, czyli około 321,5 tys. uncji, bo uncja trojańska ma 31,1034768 g. To ilość w ziemi, a nie metal, który trafi do sprzedaży, dlatego JORC Code zaleca, by raport rezerw zawsze podawał szacowany uzysk przeróbki. Wynik zaokrągla się do kilku cyfr znaczących, bo JORC Code traktuje go jako przybliżenie, a nie dokładne obliczenie.

Kategorie zasobów są szczególnie ważne przy spółkach, które nie mają jeszcze kopalni. Jak takie firmy się finansują i z czego wynika ich ryzyko, opisuje wpis Czym są junior spółki wydobywcze i dlaczego są bardziej ryzykowne? Ekspozycję na wiele spółek wydobywczych naraz daje fundusz, który porównuje wpis Czym ETF na spółki wydobywcze złota różni się od ETF na złoto?