Co to jest wskaźnik AISC i co mówi o kosztach kopalni złota?

AISC (all-in sustaining costs, po polsku całkowity koszt utrzymania produkcji) to wskaźnik, który pokazuje, ile spółkę wydobywczą kosztuje wydobycie i sprzedaż jednej uncji złota razem z utrzymaniem kopalni w ruchu. Podaje się go w dolarach na uncję w raportach kwartalnych i rocznych producentów złota. Na jego podstawie można ocenić, jaka część ceny złota zostaje spółce jako marża.

Wskaźnik dotyczy spółek giełdowych, a nie samego kruszcu. Kto kupuje akcje kopalni albo fundusz na spółki wydobywcze, ponosi ryzyko związane z ceną złota, kosztami, zarządem i rynkiem akcji oraz ryzyko walutowe, więc może stracić część albo całość wpłaconych pieniędzy.

Skąd wziął się wskaźnik AISC?

AISC wprowadziła World Gold Council, organizacja branżowa producentów złota, w wytycznych opublikowanych 26 czerwca 2013 roku. Opracowała je razem ze spółkami członkowskimi, a ich celem była, jak pisze WGC, większa przejrzystość kosztów produkcji złota.

Wcześniej spółki pokazywały głównie koszt gotówkowy (cash cost), czyli bezpośredni koszt wydobycia i przerobu rudy. Standard tej miary opracował Gold Institute, który zakończył działalność w 2002 roku. AISC jest według WGC rozszerzeniem kosztu gotówkowego o wydatki potrzebne do utrzymania produkcji. Według raportu kwartalnego Goldcorp wytyczne weszły w życie 1 stycznia 2014 roku, a później WGC je zaktualizowała.

Z czego składa się AISC?

AISC to suma kosztów operacyjnych kopalni i nakładów na utrzymanie produkcji, pomniejszona o przychód z metali ubocznych i podzielona przez liczbę sprzedanych uncji złota. Według wytycznych WGC punktem wyjścia jest skorygowany koszt operacyjny, do którego dolicza się koszty centrali i nakłady utrzymaniowe.

Skorygowany koszt operacyjny obejmuje:

• Koszty na miejscu. Wydobycie, przerób rudy i administracja kopalni.
• Royalty i podatki produkcyjne. Opłaty od wydobycia na rzecz państwa albo właściciela prawa, czyli royalty, o których więcej we wpisie Czym jest streaming i royalty w górnictwie metali szlachetnych?
• Usługi zewnętrzne. Wytapianie, rafinacja i transport wykonywane przez inne firmy.
• Koszty bieżącej działalności. Koszty społeczności lokalnych i pozwoleń, odpisy zapasów i bieżące zdejmowanie nadkładu.
• Kredyty z produktów ubocznych. Przychód ze sprzedaży innych metali, na przykład miedzi czy srebra, odejmowany od kosztów.

Do tej kwoty WGC dolicza koszty ogólne centrali spółki, koszty przyszłej rekultywacji terenu oraz nakłady utrzymaniowe: na poszukiwania i studia przy działającej kopalni, na wyrobiska podziemne i zdejmowanie nadkładu oraz na wymianę maszyn i urządzeń. Wynik spółka podaje w dolarach amerykańskich na uncję sprzedanego złota.

Czego AISC nie obejmuje?

AISC nie obejmuje podatku dochodowego ani kosztów finansowania, dlatego nie jest pełnym kosztem działalności spółki. Wytyczne WGC wyłączają z niego:

• podatek dochodowy,
• wszystkie koszty finansowe, w tym skapitalizowane odsetki,
• zmiany kapitału obrotowego, poza korektą zapasów,
• koszty przejęć i sprzedaży aktywów,
• odpisy z tytułu utraty wartości i jednorazowe koszty, takie jak duże odprawy,
• umowy streamingowe i podobne formy finansowania, chyba że spółka ma bezpośredni udział w aktywach kopalni.

Poza AISC zostają też wydatki na nowe kopalnie i duże projekty, które mają istotnie zwiększyć produkcję. WGC zalicza je do szerszej miary AIC (all-in costs), razem z kosztami społeczności, pozwoleń i rekultywacji niezwiązanymi z bieżącą działalnością.

Czym AISC różni się od kosztu gotówkowego i od AIC?

Te trzy miary różnią się zakresem: koszt gotówkowy obejmuje samo wydobycie, AISC dokłada utrzymanie produkcji, a AIC także rozwój nowych projektów.

Jak policzyć AISC na przykładzie?

Aby policzyć AISC, sumuje się koszty ujęte w wytycznych i dzieli wynik przez liczbę sprzedanych uncji. Poniższy przykład jest hipotetyczny: kwoty przyjęto tylko na potrzeby obliczeń i nie dotyczą żadnej kopalni. Załóżmy, że kopalnia sprzedała w roku 100 000 uncji złota.

Po podzieleniu 123 mln USD przez 100 000 uncji AISC wynosi 1 230 USD na uncję. Gdyby spółka wydała w tym samym roku dodatkowo 40 mln USD na budowę nowej odkrywki, AIC wyniósłby 1 630 USD na uncję, a AISC pozostałby bez zmian.

Co AISC mówi o marży kopalni?

Różnica między ceną złota a AISC pokazuje, ile spółka zarabia na uncji po pokryciu kosztów utrzymania produkcji, jeszcze przed podatkiem dochodowym, odsetkami i nakładami na rozwój. Przy cenie 3 000 USD za uncję kopalni z przykładu wyżej zostaje 1 770 USD na uncji.

Marża liczona w ten sposób reaguje na zmianę ceny złota silniej niż sama cena, bo większość kosztów nie zależy od notowań metalu. W hipotetycznym przykładzie spadek ceny o 20%, do 2 400 USD, zmniejsza różnicę do 1 170 USD, czyli o 33,9%. Dlatego wyniki producentów zmieniają się zwykle mocniej niż cena kruszcu, a czynniki kształtujące samą cenę opisuje wpis Od czego zależy cena złota?

Część kosztów rośnie jednak razem z ceną złota. Według analizy Metals Focus opublikowanej przez WGC udział royalty w AISC wzrósł z około 6% w pierwszym kwartale 2021 roku do 12% w pierwszym kwartale 2026 roku. Kilka państw stosuje stawki rosnące wraz z ceną złota; w Ghanie sięgają one 12% przy cenie powyżej 4 500 USD za uncję.

Ta sama analiza podaje, że średni globalny AISC producentów złota wyniósł w pierwszym kwartale 2026 roku 1 785 USD na uncję, o 16% więcej niż rok wcześniej. Był to 28. z rzędu wzrost rok do roku, a średnia marża AISC osiągnęła wtedy rekordowe 3 076 USD na uncję. Koszty i ceny zmieniają się co kwartał, a aktualne zestawienie WGC publikuje na podstawie danych Metals Focus.

Dlaczego AISC dwóch spółek trudno porównać?

AISC nie ma jednej, obowiązkowej definicji, więc ta sama nazwa może kryć różne metody liczenia. Wytyczne WGC są dobrowolne, a spółki same w raportach zastrzegają, że takie miary nie mają standardowego znaczenia w sprawozdawczości finansowej.

Największe rozbieżności wynikają ze sposobu ujęcia metali ubocznych. Newmont podał za 2025 rok dwie wartości AISC dla złota:

Różnica między metodami wynosi 251 USD na uncji, choć dotyczy tych samych kopalń w tym samym roku. Średnia cena, po jakiej Newmont sprzedawał wtedy złoto, wyniosła 3 498 USD za uncję. Przed porównaniem dwóch spółek trzeba więc sprawdzić, czy obie liczą AISC tą samą metodą.

Gdzie znaleźć AISC spółki wydobywczej?

Spółka podaje AISC w raporcie kwartalnym i rocznym, zwykle w części o miarach non-GAAP, czyli spoza standardów rachunkowości. WGC zaleca, by spółka pokazała tam liczbowe uzgodnienie AISC z pozycjami sprawozdania finansowego według US GAAP albo MSSF, co pozwala sprawdzić, które koszty weszły do wskaźnika. Wiele spółek podaje też prognozę AISC na kolejny rok.

AISC opisuje tylko spółki, które już sprzedają złoto. Spółka na etapie poszukiwań nie ma sprzedanych uncji, więc jej ryzyko ocenia się inaczej, co wyjaśnia wpis Czym są junior spółki wydobywcze i dlaczego są bardziej ryzykowne? Kto zamiast pojedynczych akcji kupuje fundusz, ma w portfelu wielu producentów o różnym AISC. Porównanie takiego funduszu z ETF na sam kruszec zawiera wpis Czym ETF na spółki wydobywcze złota różni się od ETF na złoto?