Jak rozliczyć w PIT-38 zysk z zagranicznego ETC w dolarach?

Zysk ze sprzedaży wycenianego w dolarach ETC na złoto lub srebro rozliczasz w zeznaniu PIT-38, a podatek wynosi 19% dochodu (art. 30b ustawy o PIT). Broker zagraniczny nie wystawia informacji PIT-8C, więc przychód i koszty ustalasz sam na podstawie potwierdzeń transakcji. Każdą kwotę w dolarach przeliczasz na złote kursem średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed transakcją, osobno dla zakupu i sprzedaży.

Czym różni się rozliczenie u brokera zagranicznego od polskiego?

Tym, że nikt nie przygotuje za ciebie danych. Informację PIT-8C sporządzają polskie domy maklerskie i banki, a urząd skarbowy wstawia jej dane do zeznania w usłudze Twój e-PIT. Broker zarejestrowany za granicą nie ma tego obowiązku, więc o twojej transakcji fiskus nie dowie się od niego niczego.

Broszura Ministerstwa Finansów do PIT-38 stwierdza, że gdy podatnik „uzyskał inne przychody lub poniósł inne koszty uzyskania przychodów niż wykazane w udostępnionym zeznaniu, ma obowiązek samodzielnie złożyć zeznanie PIT-38”. Jeśli więc zaakceptujesz zeznanie przygotowane w Twoim e-PIT bez zmian, pominiesz zysk z zagranicznego ETC.

Sprzedaż fizycznego złota podlega innym zasadom (termin pół roku, skala podatkowa i PIT-36), które opisuje wpis Jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota? ETC jest papierem wartościowym, więc te zasady go nie dotyczą.

Co jest przychodem, a co kosztem?

Przychodem jest kwota należna ze sprzedaży jednostek, czyli cena pomnożona przez ich liczbę. Art. 17 ust. 1ab pkt 1 ustawy o PIT stanowi, że przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych „powstaje w momencie przeniesienia na nabywcę własności”, a broszura MF dodaje, że przychodem są kwoty należne, „choćby nie zostały faktycznie otrzymane”.

Kosztem jest przede wszystkim wydatek na zakup sprzedanych jednostek. Art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT pozwala go odliczyć dopiero w roku sprzedaży, a nie w roku zakupu. Broszura MF wymienia też inne koszty związane ze zbywanymi papierami:

• Prowizje zapłacone przy kupnie i przy sprzedaży.
• Opłaty związane z założeniem lub prowadzeniem rachunku oraz z transferem i zdeponowaniem papierów.
• Odsetki i prowizje od kredytu zaciągniętego na zakup papierów, w części przypadającej na ich nabycie.

Jakim kursem przeliczyć dolary na złote?

Kursem średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed transakcją. Art. 11a ust. 1 ustawy o PIT każe przeliczać przychody w walutach obcych „według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu”. Według ust. 2 ta sama zasada dotyczy kosztów, z tym że liczy się dzień ich poniesienia.

NBP publikuje kurs średni w tabeli A w każdy dzień roboczy, także przez bezpłatne API pod adresem api.nbp.pl. Dla dnia wolnego API nie zwraca kursu, tylko komunikat o braku danych. Przy sprzedaży w poniedziałek sięgasz więc po kurs z piątku, a przy transakcji w dniu po święcie - po kurs z ostatniego dnia roboczego przed nim.

Zakup i sprzedaż przeliczasz osobno, każdą transakcję jej własnym kursem, i tym samym kursem przeliczasz zapłaconą przy niej prowizję.

Jak to wygląda na przykładzie?

W przykładzie inwestor kupił 100 jednostek ETC na złoto po 50 USD i sprzedał je po 60 USD, za każdym razem płacąc 5 USD prowizji. Kursy NBP są hipotetyczne: 4,00 zł przed zakupem i 3,80 zł przed sprzedażą.

Podatek wynosi 19% z 2 761 zł, czyli 524,59 zł przed zaokrągleniem. Zysk wyniósł 990 USD, ale dochód w złotych jest mniejszy, niż wynikałoby z pomnożenia tej kwoty przez kurs sprzedaży, bo między zakupem a sprzedażą dolar potaniał. Przy drożejącym dolarze byłoby odwrotnie, więc zmiana kursu wpływa na podstawę opodatkowania.

Gdzie w PIT-38 wpisać przychód bez PIT-8C?

W części C, w wierszu przeznaczonym na przychody spoza informacji PIT-8C. Broszura MF wymienia w nim przychody „uzyskane za granicą (np. z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) lub z objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny)”, a w sąsiedniej pozycji tego samego wiersza koszty ustalone na podstawie dokumentów podatnika. Numery pozycji zmieniają się w kolejnych wersjach formularza, więc sprawdzasz je w objaśnieniach na dany rok.

Zysk z zagranicznego ETC i dane z PIT-8C od polskiego domu maklerskiego trafiają do jednego zeznania PIT-38, a wynik liczy się łącznie dla całego źródła, dlatego strata na jednym rachunku zmniejsza dochód z drugiego.

Zeznanie składasz od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku sprzedaży (art. 45 ust. 1 i 1a ustawy o PIT). W tym samym terminie wpłacasz podatek (art. 45 ust. 4 pkt 2 ustawy o PIT).

Czy trzeba dołączyć PIT/ZG?

Tylko wtedy, gdy za granicą zapłacono podatek od tego dochodu i odliczasz go w Polsce. Według broszury MF załącznik PIT/ZG składają osoby, które uzyskały dochody za granicą, o których mowa m.in. w art. 30b ust. 5a ustawy o PIT, podlegające opodatkowaniu w Polsce, „do których ma zastosowanie metoda odliczenia podatku zapłaconego za granicą”. Składa się go osobno dla każdego państwa.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z państwami, w których mają siedzibę emitenci wielu ETC, przyznają prawo do opodatkowania zysku ze sprzedaży takich papierów państwu rezydencji sprzedającego. Tak stanowią art. 13 ust. 5 umowy z Niemcami, art. 13 ust. 5 umowy z Irlandią i art. 13 ust. 5 konwencji z Luksemburgiem (przepis dodany protokołem zmieniającym konwencję). Umowa z Jersey obejmuje tylko wybrane dochody osób fizycznych i w ogóle nie reguluje zysków ze sprzedaży majątku. Jeśli od sprzedaży nie pobrano podatku za granicą, nie ma czego odliczać, więc PIT/ZG nie składasz, a zysk rozliczasz tylko w PIT-38.

Co zrobić ze stratą?

Stratę ze sprzedaży ETC możesz odliczyć od dochodów z tego samego źródła w pięciu kolejnych latach. Art. 9 ust. 3 ustawy o PIT pozwala obniżać dochód w każdym z tych lat najwyżej o 50% straty. Możesz też w jednym z nich odliczyć jednorazowo kwotę do 5 000 000 zł, a resztę rozliczyć w pozostałych latach. Art. 9 ust. 6 pkt 1 potwierdza, że zasada ta obejmuje straty ze zbycia papierów wartościowych.

Strata na fizycznym złocie lub srebrze sprzedanym przed upływem pół roku nie podlega tej zasadzie (art. 9 ust. 3a pkt 1), więc nie da się jej rozliczyć z zyskiem z ETC.

Jakie dokumenty zachować i jak długo?

Przechowuj potwierdzenia każdej transakcji kupna i sprzedaży (z datą, liczbą jednostek, ceną i walutą), roczne zestawienie od brokera oraz dowody zapłaty prowizji i opłat. Polski urząd nie dostaje tych danych od brokera, więc przy kontroli przedstawiasz je sam.

Art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe „przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku”. Podatek od zysku z danego roku płacisz w roku następnym, więc dokumenty mogą być potrzebne dłużej niż pięć lat od transakcji.

Konstrukcję i koszty ETC na złoto opisuje wpis Czym ETF na złoto różni się od fizycznego złota?, a ETC na srebro wpis Czym ETF na srebro różni się od fizycznego srebra?