Czym moneta proof różni się od monety w stanie menniczym (MS)?

Moneta proof to egzemplarz wybity specjalną techniką dla kolekcjonerów: z polerowanych stempli i krążków, zwykle kilkukrotnie, z lustrzanym tłem i matowym rysunkiem. Stan menniczy (MS) to nota stanu zachowania, którą firma gradująca nadaje monecie bitej tak jak egzemplarze obiegowe. Proof i MS nie są więc dwoma stopniami jednej skali. Pierwszy termin mówi, jak monetę wybito, a drugi, w jakim jest stanie.

Czy proof i MS to dwie oceny na tej samej skali?

Nie. Skróty PF i MS mówią, jak monetę wybito, a o jakości egzemplarza informuje dopiero liczba po nich. NGC wyjaśnia, że dwuliterowy kod przed notą liczbową określa metodę produkcji i ogólny wygląd monety.

Według NGC kod PF dostają monety „bite w specjalnym formacie dla kolekcjonerów”, a kod MS egzemplarze wybite tak samo jak emisje obiegowe. Obie grupy mają tę samą skalę liczbową od 60 do 70 i te same definicje not:

• 70 oznacza monetę bez niedoskonałości powstałych po wybiciu, oglądaną przy powiększeniu 5x;
• 60 oznacza monetę bez śladów zużycia, ale ze słabszym biciem i licznymi otarciami, rysami włoskowatymi lub większymi śladami.

PF 70 i MS 70 opisują zatem ten sam poziom zachowania na monetach wybitych inną techniką. Cała skala od 1 do 70 i sposób czytania etykiety są opisane we wpisie co oznacza moneta w slabie NGC lub PCGS.

Jak powstaje moneta proof?

Monetę proof mennica bije kilkukrotnie polerowanymi stemplami na polerowanych krążkach. The Royal Mint definiuje proof jako monety wybite specjalnie dla kolekcjonerów przy użyciu takich stempli i krążków, zwykle z lustrzanym tłem i matowymi elementami wypukłymi.

Ta sama mennica podaje, że egzemplarze obiegowe bije się jednym uderzeniem, a proof wielokrotnie, żeby uzyskać pełny detal rysunku. Każdą taką monetę sprawdza się potem ręcznie. Według Royal Canadian Mint lustrzane tło podkreśla relief, a sam rysunek bywa matowany na różne sposoby.

W dokumentach NBP odpowiednikiem proof jest stempel lustrzany. Przykładem jest złota moneta 500 zł „Stanisław Żółkiewski” z serii „Hetmani Rzeczypospolitej”:

• według zarządzenia Prezesa NBP ma próbę Au 999,9/1000, masę 31,10 g, średnicę 32,00 mm i wielkość emisji do 1000 sztuk;
• jako techniki dodatkowe zarządzenie wymienia matowanie laserowe i wysoki relief;
• folder emisyjny NBP podaje stempel lustrzany i pokazuje monetę w etui z certyfikatem.

Odwrotny układ ma reverse proof: Royal Canadian Mint opisuje go jako monetę z matowym tłem i lustrzanym reliefem.

Co oznacza stan menniczy MS?

Stan menniczy MS oznacza monetę bitą jak obiegowa, która nie nosi śladów obiegu i dostała od firmy gradującej notę od 60 do 70. W skali NGC 60 to próg, od którego egzemplarz uznaje się za nieobiegowy (ang. uncirculated).

Ocenę MS nadaje firma gradująca po obejrzeniu egzemplarza, a nie mennica w chwili bicia. Może ją dostać standardowa moneta bulionowa, obiegowa albo okolicznościowa bita zwykłym stemplem, bo liczy się sposób bicia i brak zużycia.

Czym BU i uncirculated w opisie mennicy różnią się od noty MS?

BU i uncirculated w opisie mennicy to nazwy standardu wykonania, a MS na etykiecie to nota konkretnego egzemplarza. The Royal Mint podaje, że Brilliant Uncirculated (BU) to standard bicia, a samo „uncirculated” oznacza monetę, której nie używano.

Według Royal Canadian Mint w wykończeniu BU błyszczą zarówno rysunek, jak i tło. Moneta sprzedana przez mennicę jako BU nie ma jeszcze żadnej noty. Dopiero firma gradująca może jej nadać np. MS 69 albo MS 65, zależnie od otarć i rys, które powstały przy produkcji, pakowaniu lub przechowywaniu.

Jak wypada porównanie proof i MS w skrócie?

Tabela zbiera opisane wyżej oznaczenia NGC, The Royal Mint i Royal Canadian Mint. Oznaczenia dodatkowe są różne, bo dotyczą innego wyglądu powierzchni: Cameo to kontrast między matowym rysunkiem a lustrzanym tłem monety proof, a PL i DPL wskazują lustrzane tło na monecie MS.

Czy moneta proof może mieć niską notę?

Może. Sposób bicia nie gwarantuje noty, bo firma gradująca ocenia stan egzemplarza po wyjściu z mennicy. NGC przyznaje oznaczenie plus już od noty PF 45, więc w jej skali przewidziano monety proof wyraźnie poniżej progu 60.

O niższej nocie decydują te same uszkodzenia co przy MS: definicja PF 60 wymienia liczne otarcia, rysy włoskowate i większe ślady.

Czym różni się proof od monety prooflike?

Prooflike to moneta MS, której tło wyszło lustrzane, choć wybito ją zwykłym stemplem. NGC stosuje oznaczenia PL (prooflike) i DPL (deep prooflike) wyłącznie przy stanie menniczym, nigdy przy proof.

Sam lustrzany połysk nie przesądza więc, czy moneta jest proof. Decyduje opis emitenta albo kod na etykiecie, w skali NGC PF przy proof, a MS z dopiskiem PL lub DPL przy monecie prooflike. Pomiędzy nimi NGC wyróżnia jeszcze kategorię SP (specimen), którą opisuje jako hybrydę stanu menniczego i proof.

Co różnica między proof a MS oznacza przy wycenie i VAT?

Cena monety proof zwykle nie wynika wyłącznie z wartości kruszcu. Takie monety bywają emitowane z zadeklarowanym nakładem i sprzedawane jako produkt kolekcjonerski, o czym więcej we wpisie czy rocznik monety bulionowej ma znaczenie. Jak wygląda odsprzedaż monet kolekcjonerskich NBP, także bitych stemplem lustrzanym, wyjaśnia wpis ile jest warta złota moneta kolekcjonerska NBP przy odsprzedaży.

Wyższa premia może zmienić rozliczenie VAT. Moneta spoza wykazu Komisji Europejskiej jest złotem inwestycyjnym tylko wtedy, gdy spełnia warunki ustawy, a jednym z nich jest cena nieprzekraczająca wartości złota o więcej niż 80%. Jak rozlicza się monety, które go nie spełniają, wyjaśnia wpis czy moneta kolekcjonerska ze złota lub srebra ma VAT-marżę.