Jak sprzedać zabytkową biżuterię na aukcji i ile pobiera dom aukcyjny?

Sprzedaż zabytkowej biżuterii na aukcji polega na oddaniu jej domowi aukcyjnemu w komis: dom wycenia ją, wystawia w katalogu, sprzedaje we własnym imieniu i po aukcji przekazuje właścicielowi cenę pomniejszoną o prowizję. W DESA Unicum prowizja sprzedającego „zaczyna się już od 15%”, a kupujący dopłaca do ceny wylicytowanej 20% opłaty aukcyjnej. Pieniądze przychodzą kilka tygodni po aukcji, a konkretną stawkę prowizji ustala umowa komisowa.

Jak wygląda sprzedaż zabytkowej biżuterii na aukcji krok po kroku?

Sprzedaż przebiega w sześciu krokach, od zgłoszenia biżuterii do wypłaty pieniędzy. Kolejność opisana niżej pochodzi z zasad DESA Unicum i regulaminu Sopockiego Domu Aukcyjnego w Bydgoszczy, a inne domy stosują podobny schemat:

1. Zgłoszenie. Właściciel przesyła podstawowe informacje i zdjęcia biżuterii przez formularz, e-mailem lub pocztą albo przynosi biżuterię osobiście. Dział biżuterii DESA Unicum podaje, że szczególnie interesują go przedmioty kolekcjonerskie, sygnowane przez marki albo z udokumentowaną historią.
2. Ocena i estymacja. Eksperci domu oceniają obiekt i ustalają estymację, czyli przedział ceny, za który biżuteria może się sprzedać. Jeśli dom nie widzi szans na sprzedaż obiektu, nie podaje dla niego estymacji.
3. Umowa komisowa. Dom przygotowuje umowę, którą podpisuje się osobiście, pocztą albo elektronicznie. Umowa określa prowizję i zwykle cenę gwarancyjną.
4. Depozyt. Właściciel przekazuje biżuterię domowi aukcyjnemu. W DESA Unicum jest przechowywana i ubezpieczona „na kwotę określoną w dokumencie depozytowym”.
5. Aukcja. Biżuteria trafia do katalogu i na licytację, po której zostaje sprzedana, sprzedana warunkowo albo pozostaje niesprzedana.
6. Rozliczenie. Dom pobiera pieniądze od kupującego, potrąca prowizję i przelewa resztę sprzedającemu.

Kodeks cywilny nazywa taki układ umową komisu: komisant, czyli dom aukcyjny, zobowiązuje się „za wynagrodzeniem (prowizja) do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym” (art. 765), a komitentem jest tu właściciel biżuterii.

Ile pobiera dom aukcyjny od sprzedającego?

Sprzedający płaci prowizję, którą dom potrąca z ceny wylicytowanej. DESA Unicum podaje, że „prowizja aukcyjna zaczyna się już od 15%”, a jej wysokość zależy od wartości obiektu i warunków współpracy. Prowizja „zawiera podatek VAT”, więc sprzedający nie dopłaca VAT ponad stawkę z umowy.

Domy aukcyjne zwykle nie publikują stałego cennika prowizji za biżuterię, dlatego konkretną stawkę ustala się w umowie komisowej. Przy prowizji 15% i biżuterii wylicytowanej za 10 000 zł rozliczenie wygląda tak:

Różnica między tym, co płaci kupujący, a tym, co dostaje sprzedający, wynosi w tym przykładzie 3 500 zł. Przy aukcjach monet prowizje bywają niższe i progresywne, co pokazuje wpis ile kosztuje sprzedaż monety na aukcji numizmatycznej.

Ile płaci kupujący i dlaczego jego opłata obniża cenę wylicytowaną?

Kupujący płaci cenę wylicytowaną powiększoną o opłatę aukcyjną. Według regulaminu aukcji DESA Unicum wynosi ona „20% Ceny Wylicytowanej, zawierająca w sobie podatek od towarów i usług według właściwej stawki” i obowiązuje tylko w relacji między domem a kupującym.

Sprzedający tej opłaty nie płaci, ale odczuwa jej skutek. Licytujący wie, że do każdej oferty dom doliczy 20%, więc kto chce wydać łącznie 6 000 zł, zaoferuje najwyżej 5 000 zł. Od tych 5 000 zł liczy się prowizja i wypłata dla sprzedającego.

Czy wycena przed aukcją jest płatna?

Biżuterię zgłoszoną na aukcję dom ocenia zwykle bez opłat. DESA Unicum podaje, że ocena i oszacowanie wartości przez jej komisję „są bezpłatne, jeśli planujesz wystawić obiekt na aukcji”.

Płatny jest dokument wyceny do celów celnych albo podatkowych: w DESA Unicum kosztuje 3% wartości obiektu, nie mniej niż 100 zł netto (123 zł brutto). Za dodatkowe usługi dom pobiera opłatę „po sprzedaży lub przy odbiorze pracy”. Inne możliwości wyceny poza domem aukcyjnym i zawartość ekspertyzy opisuje wpis kto może wycenić zabytkową biżuterię i jak wygląda ekspertyza.

Co oznaczają estymacja i cena gwarancyjna?

Estymacja to orientacyjna cena podawana w katalogu, a cena gwarancyjna to najniższa kwota, za którą dom może sprzedać biżuterię. Regulamin Sopockiego Domu Aukcyjnego opisuje estymację jako wartość szacunkową, którą dom ustala na podstawie aktualnych notowań rynkowych podobnych przedmiotów.

Cenę gwarancyjną ustala sprzedający razem z domem i jest ona poufna. W regulaminie DESA Unicum to kwota zastrzeżona przez właściciela, „poniżej której Sprzedawca nie jest upoważniony do sprzedaży Obiektu”, a gdy najwyższa oferta jej nie osiąga, aukcjoner kończy licytację słowem „pass”. Sopocki Dom Aukcyjny zawiera wtedy z najwyżej licytującym umowę sprzedaży warunkowej: transakcja dochodzi do skutku, gdy sprzedający zgodzi się na niższą cenę albo kupujący podniesie ofertę do ceny gwarancyjnej.

Co się dzieje, gdy biżuteria się nie sprzeda albo sprzedający chce ją wycofać?

Niesprzedana biżuteria zwykle trafia na pewien czas do sprzedaży poaukcyjnej, a potem wraca do właściciela albo na kolejną aukcję. W DESA Unicum obiekt „pozostaje na minimum 30 dni po aukcji w naszej ofercie poaukcyjnej”, a dom w tym czasie szuka kupca. Po tym okresie właściciel może biżuterię odebrać albo wystawić ją na kolejnej aukcji tematycznej.

Wycofanie biżuterii przed aukcją może kosztować. Kodeks cywilny stanowi, że komisant „może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została wykonana z przyczyn dotyczących komitenta” (art. 772 § 2). Dla zabezpieczenia prowizji, wydatków i zaliczek przysługuje mu też ustawowe prawo zastawu na przedmiocie komisu (art. 773 § 1). Zasady wycofania i ewentualne kary umowne zapisuje umowa komisowa, dlatego przed jej podpisaniem trzeba je sprawdzić.

Kiedy sprzedający dostaje pieniądze?

Pieniądze przychodzą kilka tygodni po aukcji, jeśli kupujący zapłacił. Regulamin DESA Unicum daje mu 7 dni od aukcji na zapłatę ceny i opłat, a dom przelewa należność sprzedającemu „w terminie 28 dni od daty aukcji”, o ile wpłata była pełna.

Prawo do prowizji powstaje według Kodeksu cywilnego „z chwilą, gdy komitent otrzymał rzecz albo cenę” (art. 772 § 1), dlatego dom potrąca ją przy wypłacie. Do tego dochodzi czas przed licytacją: ocena, katalog i oczekiwanie na najbliższą aukcję biżuterii.

Czy muzeum może przejąć biżuterię wylicytowaną na aukcji?

Tak, jeśli biżuteria jest zabytkiem, a muzeum rejestrowane skorzysta z prawa pierwokupu. Ustawa o muzeach stanowi: „Muzeum rejestrowanemu przysługuje prawo pierwokupu zabytku sprzedawanego na aukcji” (art. 20 ust. 2).

Muzeum składa oświadczenie „niezwłocznie po licytacji zabytku, nie później jednak niż do zakończenia całej aukcji”, a sprzedaż z naruszeniem tego prawa jest nieważna (art. 20 ust. 4).

Jakie obowiązki ma sprzedający przy wywozie biżuterii i przy podatku?

Pozwolenie na wywóz zabytkowej biżuterii za granicę dotyczy zwykle kupującego, a podatek dochodowy pojawia się tylko przy sprzedaży przed upływem pół roku. Regulamin DESA Unicum zastrzega, że dom „nie zapewnia jakichkolwiek pozwoleń na wywóz Obiektów poza granice Rzeczypospolitej Polskiej”, więc wniosek składa nabywca. Kiedy pozwolenie jest potrzebne, wyjaśnia wpis czy zabytkową biżuterię można wywieźć za granicę.

Ustawa o PIT uznaje sprzedaż rzeczy poza działalnością gospodarczą za źródło przychodu, jeśli nastąpiła „przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie” (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d). Przychodem jest wtedy cena z umowy „pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia” (art. 19 ust. 1), więc rozliczenie od domu aukcyjnego trzeba zachować. Jak policzyć podatek, opisuje wpis jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota.

Biżuterię bez wartości kolekcjonerskiej sprzedaje się inaczej. W skupie cena zależy od masy i próby metalu, co pokazuje wpis ile płaci skup za gram złota próby 585 i 333. O tym, czy starą biżuterię można sprzedać bez cechy probierczej, przesądzają zasady opisane we wpisie czy stara biżuteria musi mieć cechę probierczą.