Ile kosztuje sprzedaż monety na aukcji numizmatycznej?

Sprzedaż monety na aukcji numizmatycznej kosztuje sprzedającego prowizję domu aukcyjnego. W tabelach dwóch warszawskich domów aukcyjnych wynosi ona od 0% do 15% ceny wylicytowanej i maleje, gdy moneta jest droższa. Kupujący dopłaca do ceny wylicytowanej osobną opłatę aukcyjną, która w aukcjach online Warszawskiego Centrum Numizmatycznego (WCN) wynosi 12%. Wycena bywa bezpłatna, ale wycofanie monety po podpisaniu umowy może kosztować karę umowną. Domy aukcyjne zmieniają stawki, więc wiążące są tabela i umowa obowiązujące w dniu oddania monety.

Kto płaci za sprzedaż monety na aukcji: sprzedający czy kupujący?

Płacą obie strony. Sprzedający, w umowie nazywany komitentem, oddaje domowi aukcyjnemu prowizję potrącaną z ceny wylicytowanej. Kupujący płaci cenę wylicytowaną powiększoną o opłatę aukcyjną. Dom aukcyjny, czyli komisant, zarabia na obu tych kwotach.

Wygląda to tak na przykładzie monety wylicytowanej za 2 000 zł w aukcji online WCN:

Kupujący płaci więc o 400 zł więcej, niż dostaje sprzedający. Sprzedający odczuwa z tej różnicy bezpośrednio tylko prowizję, choć opłata kupującego też wpływa na jego wynik, co wyjaśnia sekcja o opłacie aukcyjnej niżej.

Jak dom aukcyjny liczy prowizję sprzedającego?

Prowizja jest zwykle progresywna: najwyższa stawka dotyczy pierwszej części ceny, a od nadwyżki ponad kolejne progi pobiera się mniej albo nic. WCN publikuje osobne tabele dla aukcji stacjonarnych, które organizuje w maju i w listopadzie, oraz dla cotygodniowych e-aukcji:

Po przeliczeniu według tych tabel prowizja od przykładowych kwot wynosi:

Dla aukcji stacjonarnej i ceny 2 000 zł rachunek wygląda tak: 10% od pierwszych 1 000 zł to 100 zł, a 5% od kolejnych 1 000 zł to 50 zł, razem 150 zł. Prowizja nie przekracza 250 zł przy aukcji stacjonarnej i 560 zł przy e-aukcji, bo od nadwyżki ponad ostatni próg stawka wynosi 0%.

Antykwariat Numizmatyczny Niemczyk zamiast stałych stawek podaje widełki: prowizja za monetę sprzedaną za kwotę od 200 do 5 000 zł wynosi od 0% do 10%, a od 5 000 do 100 000 zł od 0% do 5%. Przy walorach droższych niż 100 000 zł i całych kolekcjach dom zaprasza do negocjacji, a za banknoty nie pobiera prowizji. Konkretną stawkę wpisuje się do umowy komisu, której wzór stanowi, że „prowizja jest ustalana jako należność brutto”.

Ile wynosi opłata kupującego i dlaczego dotyczy sprzedającego?

Opłata kupującego (z ang. buyer's premium) to kwota, którą kupujący płaci domowi aukcyjnemu ponad cenę wylicytowaną. W aukcjach online WCN ustala ją regulamin: „Do wylicytowanej ceny WCN dolicza opłatę aukcyjną w wysokości 12% kwoty wylicytowanych pozycji. Opłata zawiera podatek VAT.” Inne domy ustalają ją we własnych regulaminach, więc przed oddaniem monety trzeba sprawdzić jej wysokość u wybranego domu.

Sprzedający nie płaci tej opłaty, ale odczuwa jej skutek: kupujący wie, że dom doliczy ją do każdej oferty, więc licytuje niżej. Kto chce wydać na monetę łącznie 1 120 zł, przy opłacie 12% zaoferuje najwyżej 1 000 zł. Te 1 000 zł to cena wylicytowana, od której liczy się prowizję i wypłatę dla sprzedającego.

Czy za wycenę, zdjęcia i przechowywanie trzeba zapłacić?

W części domów aukcyjnych nie trzeba, dlatego przed oddaniem monety warto zapytać o te koszty. Antykwariat Numizmatyczny Niemczyk deklaruje, że wycena „jest u nas zawsze bezpłatna”, nie zobowiązuje do sprzedaży i nie ma ukrytych kosztów. Wzór jego umowy komisu przewiduje, że dom sporządza przy przyjęciu monety dokumentację fotograficzną z opisem oraz zobowiązuje się do „oferowania na sprzedaż, a także magazynowania, zabezpieczenia i promowania przyjętych obiektów na własny koszt”.

Od chwili przyjęcia monety dom ponosi też ryzyko jej uszkodzenia lub utraty, „maksymalnie do wartości 120% ceny szacunkowej”. Dlatego od tej ceny, ustalanej w umowie, zależy nie tylko wynik aukcji, ale też ochrona sprzedającego, gdyby moneta zginęła.

Co się dzieje, gdy moneta się nie sprzeda albo sprzedający chce ją wycofać?

Niesprzedana moneta zwykle wraca do właściciela bez opłat, ale wycofanie jej przed aukcją może kosztować. Wzór umowy komisu Antykwariatu Niemczyk przewiduje:

• Brak nabywcy. Moneta „będzie zwrócona Komitentowi bez żadnych opłat”. Dom może też obniżyć cenę szacunkową i wystawić monetę ponownie.
• Wycofanie przez sprzedającego. Komitent oświadcza, że w okresie umowy nie wycofa monety. Jeśli umowa nie zostanie wykonana z przyczyn leżących po jego stronie, na przykład gdy zażąda wycofania albo zataił wady, dom może żądać kary umownej w wysokości 20% ceny szacunkowej, nie mniej niż 200 zł.
• Licytowanie własnej monety. Gdy sprzedaż zostanie anulowana, bo sprzedający brał udział w licytacji swojej monety, kara wynosi 30% ceny wylicytowanej, nie mniej niż 300 zł.
• Kupujący nie płaci. Jeśli zwycięzca nie wykupi monety w ciągu 10 dni od sprzedaży, dom może odstąpić od umowy z nim i wystawić ją ponownie.

Domy różnie ustalają najniższą cenę sprzedaży. W umowie Niemczyka dom zobowiązuje się sprzedać monetę „za cenę możliwie najwyższą, jednak nie niższą niż cenę szacunkową”, ustaloną ze sprzedającym. W aukcjach online WCN cena wywoławcza „stanowi od 50% do 90% ceny szacunkowej, ustalonej przez WCN”.

Kiedy sprzedający dostaje pieniądze?

W sprawdzonym domu aukcyjnym pieniądze przychodzą do 30 dni po aukcji, a cały proces od oddania monety trwa dłużej. Antykwariat Numizmatyczny Niemczyk wypłaca należność „do 30 dni od terminu licytacji”, przelewem albo gotówką w siedzibie. Według wzoru umowy dom rozlicza sprzedaż dopiero po zaksięgowaniu wpłaty od kupującego, a następnie potrąca prowizję i przekazuje resztę sprzedającemu.

Do tego dochodzi czas przed aukcją. Niemczyk kończy przyjmowanie monet na aukcję dwa miesiące przed licytacją, a aukcje stacjonarne WCN odbywają się dwa razy w roku. Od oddania monety do wypłaty może więc minąć kilka miesięcy. Część domów pozwala skrócić to oczekiwanie: Niemczyk oferuje zaliczki „nawet do 50% wartości walorów”, które trzeba zwrócić, jeśli moneta się nie sprzeda.

Czym koszt aukcji różni się od sprzedaży na Allegro i w skupie?

Na Allegro wystawienie oferty jest bezpłatne, a podstawową opłatą jest prowizja od sprzedaży. Dla kategorii „Kolekcje i sztuka” Allegro podaje zakres od 3% do 14% netto, a stawkę dla konkretnej podkategorii określa osobny cennik. Zdjęcia i opis przygotowuje wtedy sam sprzedający, on też zajmuje się wysyłką i kontaktem z kupującym.

W skupie nie ma prowizji ani opłaty kupującego. Kosztem jest różnica między ceną, jaką płaci skup, a wartością monety, czyli spread, opisany we wpisie co to jest spread przy złocie i jak go policzyć. Skup płaci od razu, ale zwykle tylko za zawarty w monecie kruszec, ewentualnie z premią za popularną emisję. Aukcja daje szansę, że kolekcjonerzy zapłacą więcej niż wartość złota, ale nie daje takiej gwarancji. Na przykładzie monet NBP pokazuje to wpis ile jest warta złota moneta kolekcjonerska NBP przy odsprzedaży, a pozostałe kanały sprzedaży omawia poradnik gdzie sprzedać złoto inwestycyjne.

Czy prowizja zmniejsza podatek od sprzedaży monety?

Podatek pojawia się tylko wtedy, gdy osoba prywatna sprzedaje monetę przed upływem pół roku od zakupu. Ustawa o PIT uznaje za źródło przychodu sprzedaż innych rzeczy poza działalnością gospodarczą, jeśli nastąpiła „przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie” (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d). Sprzedaż po tym terminie nie jest źródłem przychodu, więc prowizja nie ma wtedy znaczenia podatkowego.

Jeśli monetę sprzedaje się przed tym terminem, przychód można pomniejszyć o koszty sprzedaży. Art. 19 ust. 1 ustawy stanowi, że przychodem jest wartość rzeczy „wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia”. Ustawa nie wymienia prowizji domu aukcyjnego z nazwy, ale jest ona wydatkiem poniesionym na sprzedaż, dlatego rozliczenie otrzymane od domu trzeba zachować. Gdy ujęcie konkretnego kosztu budzi wątpliwości, można wystąpić o interpretację indywidualną. Jak policzyć dochód i jaki formularz złożyć, wyjaśnia wpis jaki podatek zapłacisz przy sprzedaży złota.