Ile wynosi premia przy monetach 1/10 oz i 1/20 oz w porównaniu z 1 oz?

Premia przy monecie bulionowej to nadwyżka jej ceny nad wartością zawartego w niej złota. W cenniku jednego z dużych dealerów z 3 października 2026 premia monet 1 oz wynosiła od 2,4% do 3,8%, ułamków 1/10 oz od 9,9% do 13,9%, a monety 1/20 oz serii Lunar z rocznika 2027 30,1%. Dlatego uncja złota kupiona w dziesięciu monetach 1/10 oz kosztowała od 1 202 zł do 1 705 zł więcej niż w jednej monecie 1 oz.

Jak liczy się premię monety ułamkowej?

Premię liczy się od zawartości czystego złota, a nie od masy całej monety: premia = (cena sprzedaży − wartość złota) ÷ wartość złota × 100%. Wartość złota to zawartość kruszcu w uncjach pomnożona przez cenę uncji.

Moneta 1/10 oz zawiera ok. 3,11 g czystego złota, a moneta 1/20 oz ok. 1,56 g. Przeliczenie wszystkich ułamków znajdziesz we wpisie Ile gramów ma uncja trojańska złota?. Krugerrand ma próbę 916,7, więc cała moneta waży więcej, ale oznaczenie „1/10 oz” odnosi się do zawartości czystego złota.

Wyliczenia opierają się na cenie NBP z 2 października 2026, czyli z ostatniego dnia notowań przed odczytem cennika: 517,55 zł za gram (16 097,60 zł za uncję). Wartość złota w monecie 1/10 oz wynosiła więc 1 610 zł, a w monecie 1/20 oz 805 zł.

Premia to inny koszt niż spread, który porównuje cenę sprzedaży z ceną skupu u tego samego dealera. Różnicę opisuje wpis Co to jest spread przy złocie i jak go policzyć?.

Ile wynosiła premia przy monetach 1 oz, 1/10 oz i 1/20 oz?

Premia rosła z każdym mniejszym nominałem tej samej monety. U dealera Tavex zarówno Krugerrand, jak i Kanadyjski Liść Klonowy w wersji 1/10 oz miały premię ok. czterokrotnie wyższą niż ich odpowiedniki 1 oz.

Ceny pochodzą z cennika Tavex z 3 października 2026 i dotyczą zakupu jednej lub dwóch sztuk. Monety 1/20 oz z popularnych serii (Liść Klonowy, Krugerrand, Filharmonik) nie było w tym dniu w ofercie, dlatego w tabeli jest Lunar 1/20 oz z rocznej serii australijskiej mennicy Perth Mint. To inna seria niż pozostałe, więc jej premię porównuj z monetami 1 oz ostrożnie.

Drugi dealer, Goldenmark, miał w ofercie tylko monety 1 oz, 1/2 oz i 1/4 oz. Jego monety 1 oz miały premię 2,8-3,2%, Krugerrand 1/4 oz 8,6%, a Liść Klonowy 1/2 oz 10,3%.

Ile kosztuje uncja złota kupiona w monetach 1/10 oz albo 1/20 oz?

Dziesięć monet 1/10 oz zawiera tyle złota co jedna moneta 1 oz, ale w tym cenniku kosztowało od 1 202 zł do 1 705 zł więcej. Za dwadzieścia monet 1/20 oz trzeba było zapłacić ok. 4,2-4,5 tys. zł więcej niż za monetę 1 oz.

• Krugerrand: 10 × 1/10 oz = 17 690 zł wobec 16 488 zł za 1 oz, różnica 1 202 zł (7,3%).
• Wiedeński Filharmonik: 10 × 1/10 oz = 18 260 zł wobec 16 715 zł, różnica 1 545 zł (9,2%).
• Kanadyjski Liść Klonowy: 10 × 1/10 oz = 18 340 zł wobec 16 635 zł, różnica 1 705 zł (10,2%).
• Lunar 1/20 oz: 20 × 1/20 oz = 20 940 zł, czyli 4 225-4 452 zł więcej niż którakolwiek z monet 1 oz w tym cenniku (16 488-16 715 zł).

Wśród monet 1 oz różnych emitentów premia różniła się o ok. 1,4 p.p. (2,4-3,8%). Przy monetach 1/10 oz ta rozpiętość wynosi 4 p.p. (9,9-13,9%), a różnica między nominałem 1 oz i 1/10 oz tej samej monety jest jeszcze większa: od 7,5 do 10,6 p.p.

Dlaczego mniejsza moneta ma wyższą premię?

Według dealerów i sprzedawców monet koszty bicia, kontroli, pakowania, wysyłki i obsługi przypadają na sztukę, a nie na gram złota. Kupując uncję w monetach 1/10 oz, płacisz te koszty dziesięć razy, a w monetach 1/20 oz dwadzieścia razy.

Dane z cennika pokazują ten sam kierunek: premia Krugerranda rosła od 2,4% (1 oz) przez 6,4% (1/2 oz) i 9,1% (1/4 oz) do 9,9% (1/10 oz), a Wiedeńskiego Filharmonika od 3,8% (1 oz) do 13,4% (1/10 oz) i 23,9% (1/25 oz). Wpis Które monety są złotem inwestycyjnym zwolnionym z VAT? opisuje ten sam mechanizm przy wykazie monet zwolnionych z podatku.

Podobnie jest ze sztabkami: we wcześniejszym porównaniu sztabek 1 g, 10 g, 1 oz i 100 g najwyższą premię miały najmniejsze, a najniższą sztabka 100 g. Porównanie sztabek z monetami 1 oz zawiera wpis Sztabka czy moneta bulionowa: co wybrać na pierwszy zakup złota?.

Co poza nominałem wpływa na premię monety ułamkowej?

Premię zmieniają też konkretna moneta, dealer, seria i liczba kupowanych sztuk, a przy monetach 1/10 oz te różnice były większe niż przy 1 oz.

• Moneta: u tego samego dealera Krugerrand 1/10 oz miał premię 9,9%, a Liść Klonowy 1/10 oz 13,9%. Różnice między tymi monetami opisuje wpis Krugerrand czy Liść Klonowy: czym różnią się monety bulionowe?.
• Dealer: Krugerrand 1/2 oz miał premię 6,4% u Tavex i 11,8% u Goldenmark, gdzie w przeliczeniu na uncję był nawet droższy niż Krugerrand 1/4 oz (premia 8,6%).
• Seria i rocznik: w tym samym cenniku moneta Lunar 1/20 oz z rocznika 2027 miała premię 30,1%, a z rocznika 2023 aż 61,4%.
• Liczba sztuk: przy zakupie od trzech albo od dziesięciu egzemplarzy dealer obniżał cenę monet 1/10 oz o ok. 1 punkt procentowy premii (szczegóły w pytaniach na końcu wpisu).

Ile tracisz na odsprzedaży monety 1/10 oz?

Przy natychmiastowej odsprzedaży moneta 1/10 oz traci w złotówkach mniej niż moneta 1 oz, ale procentowo ponad dwa razy więcej. W cenniku Tavex spread monet 1 oz wynosił 3,1-4,4%, a monet 1/10 oz 6,4-9,4%.

Liść Klonowy 1/10 oz kosztował 1 834 zł, a dealer odkupywał go za 1 687 zł, więc różnica wynosiła 147 zł (8,0% ceny zakupu). W przypadku Liścia Klonowego 1 oz było to 654 zł na 16 635 zł, czyli 3,9%.

Część premii wraca przy odsprzedaży, choć nie w każdym skupie. Tavex skupował monety 1 oz za 15 981 zł, czyli 0,7% poniżej wartości złota według ceny NBP, a monety 1/10 oz 2,8-4,8% powyżej tej wartości. Mennica Skarbowa płaciła w skupie za monetę 1/10 oz 1 596 zł gotówką albo 1 629 zł przelewem, czyli mniej więcej wartość samego złota (1 610 zł). Przy sprzedaży w takim skupie premia zapłacona przy zakupie monety 1/10 oz praktycznie przepada.

Jeśli cena skupu rośnie w tym samym tempie co notowania złota, odkup Liścia Klonowego 1/10 oz pokryje koszt zakupu po ich wzroście o ok. 8,7%, a wersji 1 oz już po ok. 4,1%. Przy Krugerrandzie progi wynoszą ok. 6,9% dla 1/10 oz i 3,2% dla 1 oz. To przybliżenie, bo dealerzy zmieniają też samą premię, a podatek przy sprzedaży liczy się osobno.