Czym białe złoto różni się od platyny?

Białe złoto to stop złota z metalami, które odbarwiają jego żółty kolor, najczęściej w próbie 585 albo 750 i na ogół pokryty cienką warstwą rodu. Platyna jubilerska to zwykle w 95% czysty metal (próba 950), biały z natury. Oba materiały wyglądają w sklepie podobnie, ale różnią się próbą, cechą probierczą, masą i tym, jak się zużywają. Złoty pierścionek próby 585 zawiera 58,5% złota, a platynowy próby 950 - 95% platyny.

Jakie są najważniejsze różnice między białym złotem a platyną?

Białe złoto to stop, w którym kruszec stanowi zwykle od 58,5% do 75% masy, a platyna jubilerska to metal prawie bez domieszek. Pozostałe różnice wynikają z tej jednej:

Z czego jest zrobione białe złoto, a z czego platyna jubilerska?

Białe złoto to złoto stopione z metalami o białej barwie. Gemological Institute of America (GIA) opisuje je jako stop „z niklem lub palladem, miedzią i cynkiem”. W próbie 585 złoto stanowi 58,5% masy, a dodatki pozostałe 41,5%; w próbie 750 dodatków jest 25%.

Prawo probiercze określa tylko zawartość metalu szlachetnego, czyli próbę, a nie reguluje, z czego składa się reszta stopu. Dlatego dwa pierścionki z białego złota 585 mogą różnić się składem dodatków i lekko odcieniem.

Platyna jubilerska próby 950 zawiera 950 części tego metalu na 1000. Jest biała sama z siebie, więc koloru nie trzeba uzyskiwać dodatkami.

Jakie próby mają białe złoto i platyna w Polsce?

Białe złoto ma te same próby co żółte, a platyna ma trzy własne. Art. 24 ust. 1 Prawa probierczego wymienia:

„1) platyny: a) 0,999, b) 0,950, c) 0,850; (…) 3) złota: a) 0,999, b) 0,960, c) 0,750, d) 0,585, e) 0,500, f) 0,375, g) 0,333”

Osobnej próby „białego złota” nie ma, więc biały i żółty pierścionek próby 585 zawierają tyle samo złota i różnią się tylko pozostałymi składnikami stopu. Znaczenie liczb i karatów opisuje wpis co oznacza próba złota 999,9.

Za granicą na platynie spotyka się też oznaczenie Pt900 (90% platyny), ale takiej próby polska ustawa nie przewiduje.

Jak odróżnić platynę od białego złota po cesze probierczej?

Polska cecha probiercza na platynie przedstawia głowę konia, a na złocie głowę rycerza, więc różnicę widać pod lupą bez badania metalu. Rozporządzenie w sprawie cech probierczych (Dz.U. 2012 poz. 681) opisuje cechę platyny jako głowę konia zwróconą w lewo, „w obramowaniu prostokątnym ze ściętymi narożami”. W cesze jest też oznaczenie urzędu probierczego, a nad nim umieszcza się próbę „wyrażoną w częściach tysięcznych”: 999, 950 albo 850.

Cecha złota to głowa rycerza w obramowaniu sześciokątnym z literą urzędu i cyfrą od 0 do 6, bo próbę złota zapisuje się cyfrą, a nie liczbą jak przy platynie (§ 10 rozporządzenia). Białe złoto 585 dostaje więc cyfrę 3, a 750 cyfrę 2, tak samo jak żółte tej samej próby. Pełny opis cechy złota zawiera wpis jak odczytać cechę probierczą na złotej biżuterii.

Obowiązek oznaczenia cechą (albo świadectwem badania) dotyczy w obu przypadkach wyrobów, w których części ze stopu ważą co najmniej 1 gram (art. 4 i art. 6 ust. 1 pkt 1 Prawa probierczego), dlatego na lżejszych wyrobach cechy może nie być.

Dlaczego białe złoto pokrywa się rodem?

Stop białego złota nie jest śnieżnobiały, tylko ma lekko słomkowy odcień, dlatego jubilerzy pokrywają go galwanicznie cienką warstwą rodu. Rodowanie nadaje wyrobowi jasną, chłodną barwę, ale powłoka z czasem się ściera. GIA podaje, że biały stop „może wymagać ponownego rodowania co kilka lat”, a gdy rod się zetrze, pierścionek wygląda cieplej, czyli bardziej żółto.

Platyna jest biała bez rodowania, choć według GIA niektórzy producenci rodują także pierścionki platynowe dla połysku i odporności na zarysowania.

Czym różnią się masa i zużycie platyny i białego złota?

Platyna jest gęstsza od złota, więc platynowy pierścionek tego samego kształtu waży więcej. Gęstość czystej platyny wynosi 21,45 g/cm³, a czystego złota 19,3 g/cm³ (Los Alamos National Laboratory). Białe złoto 585 zawiera ponad 40% lżejszych dodatków, więc różnica w masie gotowego wyrobu jest większa niż między czystymi metalami.

Oba metale inaczej się też zużywają. GIA pisze, że platyna jest bardzo odporna na zużycie i „nie traci kształtu ani się nie ściera przez dziesięciolecia noszenia”, a z czasem pokrywa się patyną, która nadaje jej wygląd antyku. W białym złocie najpierw znika powłoka rodowa, odsłaniając kolor samego stopu.

Czy białe złoto może uczulać?

Białe złoto z niklem w składzie może uczulać, a platyna nie potrzebuje niklu, bo jest biała bez dodatków barwiących. GIA podaje, że osoby uczulone na nikiel powinny unikać białego złota z jego dodatkiem, a pallad opisuje jako hipoalergiczny.

W UE ilość niklu, jaki może przenikać z biżuterii na skórę, ogranicza rozporządzenie REACH (załącznik XVII, pozycja 27). Pierścionki, obrączki, łańcuszki i kolczyki nie mogą uwalniać więcej niż 0,5 μg niklu na cm² tygodniowo, a sztyfty wkładane w przekłute uszy i inne przekłute miejsca 0,2 μg/cm² tygodniowo. Przepis dotyczy uwalniania niklu, a nie jego obecności w stopie, więc nie zakazuje białego złota z niklem.

Ile metalu szlachetnego jest w obrączce z białego złota, a ile w platynowej?

Zawartość czystego metalu liczy się, mnożąc masę wyrobu przez próbę. Dla dwóch obrączek ważących po 5 g:

• białe złoto 585: 5 g × 0,585 = 2,925 g złota,
• platyna 950: 5 g × 0,950 = 4,75 g platyny.

Wartość kruszcu zależy od bieżących cen, które zmieniają się codziennie. Według NBP gram złota kosztował 2 października 2026 r. 517,55 zł. Notowanie platyny, 1 691 USD za uncję trojańską, po kursie NBP 3,8881 zł za dolara daje ok. 211 zł za gram. Złoto w pierwszej obrączce było więc warte ok. 1 514 zł, a platyna w drugiej ok. 1 004 zł. Przy tych cenach platyna była tańsza od złota w przeliczeniu na gram, choć platynowa obrączka zawierała więcej metalu szlachetnego.

Skup płaci za sam kruszec według jego ceny, pomniejszonej o swoją marżę, a nie za rod, kolor czy wzór. Różnicę między ceną biżuterii w sklepie a jej wartością w skupie opisuje wpis czym złota biżuteria różni się od złota inwestycyjnego.

Czy biżuteria z białego złota lub platyny jest inwestycją?

Żadna z nich nie jest złotem inwestycyjnym w rozumieniu ustawy o VAT, więc przy zakupie płaci się 23% VAT. Zwolnienie z art. 122 tej ustawy obejmuje tylko sztabki i monety ze złota spełniające warunki z art. 121, a biżuteria i platyna nie należą do tej grupy.

Sztabki i monety platynowe jako formę lokowania pieniędzy oraz rynek platyny na tle rynku złota opisuje wpis czym platyna różni się od złota jako inwestycja.